In Grand-Hornu bevindt zich al meer dan tien jaar het MAC’s, het “Musée des Arts Contemporains” of Museum voor Hedendaagse Kunst. Op 1 februari 2016 zal het afscheid nemen van zijn stichter, Laurent Busine, en een nieuwe directie krijgen. In naam van de democratisering van de cultuur en de liefde voor de kunst, wil Denis Gielen op de eerste plaats voor continuïteit zorgen.

Wie het MAC’s bezoekt, betreedt als het ware een openluchtgedenkteken voor de steenkoolmijnen van weleer. Bijna dertig jaar geleden werd het domein van Grand-Hornu door de Provincie Henegouwen aangekocht en vervolgens gerenoveerd om een onderkomen te bieden aan de hedendaagse kunst in Wallonië. Het blijkt nog steeds een indrukwekkende getuige van zijn verleden te zijn. “Wat me telkens treft als ik hier kom, is het deel van de hemel dat men ziet. Of die nu blauw dan wel grijs is, het maakt me iedere keer echt gelukkig”, zegt Laurent Busine, de eerste directeur van deze instelling, wat melancholisch. Want dit is een beetje zijn domein, dat hij jarenlang met heel zijn hart heeft opgebouwd. Hij beschouwt het als de baby die hij heeft gedragen en daarna, in zijn eerste levensjaren, heeft gewiegd.

Laurent Busine is een uit Châtelet afkomstige kunsthistoricus. Hij groeide letterlijk op in de kunstwereld: zijn vader was schilder en 20 jaar lang tentoonstellingsdirecteur in het Paleis voor Schone Kunsten van Charleroi. Het avontuur van het MAC’s begon voor hem toen Claude Durieux, een gedeputeerde van de Provincie Henegouwen, de site aankocht. “In die tijd waren er veel activiteiten, want we hadden een feitelijke vereniging gevormd. We organiseerden evenementen (tentoonstellingen, modeshows enzovoort) en beetje bij beetje begonnen we het gebouw te restaureren.” Samen met architect Pierre Hebbelinck heeft Laurent Busine zich zeven jaar ingespannen om van deze plaats een centrum voor hedendaagse kunst te maken. “Ik besef goed hoe merkwaardig dit museum is. De ruimten staan te wachten op kunstwerken. Hier zijn muren en licht. Alles is hier mogelijk. Al die plaatsen baden in daglicht en dat is fantastisch, want dat licht verandert voortdurend in de loop van de dag, van geel naar grijs. In de ochtend zie je de kunstwerken anders dan in de namiddag. Dat is melancholie, dat is een instrument van uitzonderlijke kwaliteit.”

Laurent Busine en Denis Gielen - ©DOC MAC's

Een nieuwe aanpak

Zijn “werk” achterlaten is dan ook niet gemakkelijk, tenzij de aflossing wordt verzekerd door iemand die het museum bijna mee heeft opgericht. De 49-jarige Denis Gielen begon zijn avontuur in het MAC’s een vijftiental jaar geleden, twee jaar vóór de opening van het museum in september 2002. Een andere persoonlijkheid met een andere loopbaan. De toekomstige directeur is een wetenschapper die voor landbouwkundig ingenieur studeerde, maar zich al vlug tot de hedendaagse kunst bekeerde en journalist werd voor kunstmagazines en schrijver voor publicaties en kunstenaars. Dankzij de ervaring die hij op het terrein opdeed, kon hij tot het team van het MAC’s toetreden en er nu de leiding van krijgen. Denis Gielen kon een internationale jury overtuigen dat hij de ideale kandidaat was voor die functie, wat zijn voorganger heel gelukkig maakte. “Er is continuïteit met Denis, die waardig en bekwaam werd bevonden om mij op te volgen. Het is heel belangrijk dat hij weet hoe de zaak werkt en wat mijn beleid was. Ik denk dat hij ongetwijfeld andere tentoonstellingen zal organiseren dan ik, want we hebben niet dezelfde leeftijd, we luisteren niet naar dezelfde muziek, hebben een verschillende culturele achtergrond en komen uit andere werelden”, zegt een tevreden Laurent Busine.

Iedereen die hier komt, moet vrij zijn om te doen wat hij wil

Het MAC’s is nu een groot en internationaal toonaangevend museum voor hedendaagse kunst. In 2012 werd het door de UNESCO erkend als Werelderfgoed van de Mensheid. Zijn faam heeft het MAC’s verworven door het organiseren van tentoonstellingen die de aandacht vestigden op het werk en de installaties van belangrijke kunstenaars zoals Boltanski, Tony Oursler, Anish Kapoor en Bustamante, maar ook door een cultureel en sociaal beleid dat jarenlang met begeestering werd gevoerd door Laurent Busine. “We hebben hier een publiek verwelkomd dat eigenlijk geen belangstelling had voor hedendaagse kunst, maar dat die leerde kennen en met een ander idee erover weer naar huis ging. We hebben een hele reeks acties gevoerd (pedagogische initiatieven, gratis bezoeken, evenementen…) die voortvloeiden uit onze opvatting van wat een museumbeleid moet zijn. Ik denk dat we daar redelijk in geslaagd zijn. ”, voegt Laurent Busine eraan toe. Want dat is het kernbegrip van het MAC’s. Zoals een strijd die kost wat kost moet worden gevoerd, een beetje naar het beeld van Henri Degorges, de oorspronkelijke stichter van de Grand-Hornu, die in de 19de eeuw de in sociaal opzicht meest innoverende mijnsite bouwde. “Laurent Busine gaf voorrang aan de democratisering van de cultuur, want die sector is soms geneigd tot elitarisme”, legt Denis Gielen uit. “Hij lijkt het publiek te hebben verzoend met de hedendaagse kunst. Hij heeft zich omringd met een mooi pedagogisch team, met veel kunsthistorici. Dat is een zeer belangrijke erfenis voor mij. Wanneer ik hem opvolg, zal dat tegelijk een verschil maken en de continuïteit verzekeren. Het is een waagstuk, maar ik droom ervan een hoogwaardig beleid voort te zetten op het vlak van de internationaal befaamde programmering, alsook kwalitatieve eisen te blijven stellen en meer bezoekers te trekken.”

Voor de eerste directeur, stichter en echte geestelijke vader van het Museum voor Moderne Kunst, zal het niet makkelijk zijn de plek te verlaten, ook al vindt hij het goed dat zijn opvolger zijn plaats inneemt. Hij zal nog terugdenken aan twee grote gebeurtenissen: de vernissage van de eerste tentoonstelling en die van de laatste. “Na dertien jaar zoveel volk zien, kijken naar de rij aan de ingang van het museum, dat maakte mij enorm blij. Het is een geluk als je een museum mag oprichten, een buitengewoon geluk in een mensenleven. Ik ga vermoeid weg, maar het is een gezonde vermoeidheid.”

RENSEIGNEMENTS :

Le MAC’s – Grand-Hornu

Rue Sainte-Louise, 82

B-7301 Hornu

+32 (0)65 61 38 81

www.mac-s.be