- Dossier
Door François Colmant
Carnaval blijft een ernstige zaak… ook al is spotten het voornaamste parool!
Wanneer de inwoners van Malmedy u zeggen dat ze al eeuwenlang carnaval – “Cwarmê” – vieren, dan overdrijven ze zeker niet. In een archiefdocument dat van 25 juni 1459 dateert, is er al sprake van de maandag en de dinsdag van de “Quarmae”! Het gaat dus om een eeuwenoude traditie, die heel Malmedy vier dagen lang, namelijk van zaterdagmiddag tot dinsdag om middernacht, onderdompelt in een kleurrijke feeststemming. Het beroemde carnaval is een vier dagen durend volksfeest dat reeds voor de 558e keer zal worden gevierd. Het evenement, dat deel uitmaakt van het immaterieel erfgoed van de Federatie Wallonië-Brussel, begint echter al een maand vóór de befaamde Vastenavond. Elke donderdag vóór het grote feest kan men immers al de “p’titès haguètes” zien, namelijk het optreden van de verschillende verenigingen die carnaval zullen vieren. “De donderdagen vóór Aswoensdag zijn heel belangrijk, aangezien ze de leden van de verenigingen de kans geven om op folkloristische wijze geld in te zamelen om hun kostuums te kunnen maken”, verklaart Walter Querinjean, die bij de toeristische dienst van Malmedy instaat voor de feestelijkheden. “Ook de kinderen zijn van de partij. Op de eerste donderdag gaan ze in een stoet uit op het Albert I-plein. Die optocht telt bijna 300 deelnemers en betrekt er een groot deel van de scholen bij, die de kostuums helpen maken.” Aangezien de jeugdige deelnemers van vandaag de protagonisten van morgen zijn, kunnen ze beter maar zo vroeg mogelijk met hun opleiding beginnen! Want hier wordt er geen loopje genomen met traditie en erfgoed. Alle manifestaties van het Cwarmê gebeuren immers in het Waals! “Wij zijn nog het enige carnaval dat volledig Waals is en wij willen natuurlijk dat dit zo blijft! ” In tegenstelling tot de omliggende dorpen, heeft Malmedy ook geen Prins Carnaval. Enkel de “Trouv’lê” krijgt van de burgemeester een graanschop als symbool van de vernieuwing en heerst tot de dinsdagavond over de stad.

Een vijftiental maskers
Het hoogtepunt van het carnaval – en dus van het jaar voor de inwoners van Malmedy – vindt plaats op zondag, wanneer er in de stad een grote stoet met 2000 tot 3000 deelnemers uitgaat, vooraleer de “bânes-corantes” (“bandes courantes” of straatcarnavalfeesten) beginnen. In een vrolijke en haast georganiseerde wanorde wordt het publiek vriendelijk onder handen genomen door ontelbare travestieten, die trots hun typische maskers dragen. Want – nogmaals in tegenstelling tot de omliggende gemeenten – dragen de meeste deelnemers aan de stoet een van de vijftien authentieke maskers. “Je kunt zeggen dat minstens 1500 deelnemers verschillende maskers dragen, ook al is de beroemde lange neus het best vertegenwoordigd.” De lange neuzen zijn de voornaamste leiders van het straatcarnaval. Ze komen bijeen in kleine groepjes, kiezen een slachtoffer uit en apen dat in alle opzichten na. Om die gekke plaaggeesten wandelen te sturen, kun je ze maar beter overvloedig trakteren op drank. De dappersten zullen zich echter bij hun geïmproviseerde dansjes aansluiten. Vastenavond zelf wordt vooral gekenmerkt door de “Mâssis Toûr”, een rondgang van de carnavalsverenigingen. Aan het einde van de dag wordt de “Haguète” verbrand, wat meteen het Cwarmê en de winter afsluit.
Stevige kost!
Geen carnaval zonder die befaamde huzarensalade! “Ik weet niet waar de naam vandaan komt, maar het is een feit dat men er na zulk een bord weer voor een tijdje tegen kan”, glimlacht Walter Querinjean. Volgens uiteenlopende historische bronnen ontstond dat gerecht uit protest tegen de verfijnde maaltijden die de restaurants in de stad tijdens de XIXe eeuw serveerden met carnaval. Aangezien de meeste inwoners van Malmedy zich dergelijk eten niet konden permitteren, improviseerden ze een menu van “prakjes” die men lang kon bewaren. Het recept veranderde in de loop der jaren wel, maar klassiekers zoals bieten, haring en aardappelen bleven er altijd deel van uitmaken. Het is stevige kost, waarvan er evenveel varianten bestaan als er gezinnen in de stad wonen. Voor de liefhebbers geven we hier een haast officieel recept.

Recept voor huzarensalade voor 6 personen
Ingrediënten:
- 20 ontzoute en gekuiste haringen
- 1 gekookte knolselder
- 1 kg Boskoop-appelen
- ¾ kg uien
- 2 ½ kg gemarineerde rode bieten
- 2 kg gekookte aardappelen
- 400 g grote zuurzoete cornichons
- 10 hardgekookte eieren
- ½ kg gepelde noten
- 700 g kalfsgebraad
- 200 g gekookte ham
- 2 druppelglaasjes goede jenever
- mayonaise
- kruiden met zout, peper, Maggi, Engelse saus, paprika
Alles heel fijn hakken. Kruiden, goed mengen en minstens een dag laten rusten. Opdienen zoals het is, of met een garnituur van hardgekookte eieren. We hadden u gewaarschuwd: het is stevige kost…