de Bobeline

Na drie jaar werken is het ‘place Royale’, dat in het centrum van Spa onderaan de kabelbaan van de Thermen gelegen is, eindelijk gerenoveerd. Op dat plein bevindt zich het vroegere ‘Pavillon des Petits-Jeux’, waarin tegenwoordig een microbrouwerij en een restaurant gevestigd zijn, namelijk de ‘Brasserie des Bobelines’.

Vanaf de 17^e eeuw begon de stad Spa te leven van de thermen, die toen werden bezocht door vreemdelingen, aristocraten en burgers, die de bijnaam ‘les Bobelins’ kregen en die er ijzerhoudend bronwater kwamen drinken, dat in die tijd werd aanbevolen tegen ziekten zoals bloedarmoede. Victor Hugo, Offenbach, Montaigne, Joseph II, Willem II, tsaar Peter de Grote en nog vele anderen verbleven toen in dat kuuroord waar het, zo zei men, “verboden was zich te vervelen”, aangezien ontspanning ook deel uitmaakte van het doktersvoorschrift.

De eerste Europese casino’s, La Redoute en de Waux-Hall, die hun deuren respectievelijk openden in 1763 en 1770, kenden een twintig jaar durende bloeitijd. Na een neergaande fase als gevolg van de Luikse revolutie en meer bepaald van het verbod op gokspelen, werden de activiteiten van het kuuroord hervat dankzij een uitgebreid programma dat werd gesteund door koning Leopold II.

Er werden nieuwe gebouwen opgetrokken, zoals de overdekte Leopold II-galerij in het ‘parc de Sept-Heures’. Die 130 meter lange galerij had aan haar uiteinden twee paviljoenen, een vierkant dat was genoemd naar koningin Marie-Henriette, de gemalin van de koning, en een ovaal ‘Petits Jeux’-paviljoen, waaraan we nu aandacht besteden en waar men ‘gematigde’ kansspelen beoefende, namelijk als ongevaarlijk bekend staande spelen zoals biljart, backgammon, dammen, schaken enz.

In de jaren 1930 tot ’50 was het paviljoen een soort lunapark en kreeg het verschillende bestemmingen, tot het de zetel van de Toeristische Dienst van Spa werd. Het in 1982 beschermde gebouw werd voor veel geld gerestaureerd door de Stad en het Waals Gewest, maar het bleef leegstaan vanaf 2012. De Stad schreef toen een projectenwedstrijd uit om dat prachtige gebouw weer tot leven te brengen.

Na enkele wederwaardigheden werd de wedstrijd gewonnen door Didier Dumalin en zijn vennoot Carole Menga, en zo opende de ‘Brasserie des Bobelines’ haar deuren in juni jongstleden. “Dat project is nauw verbonden met mijn leven”, legt eerstgenoemde uit. “Ik ben van Luik en mijn ouders namen van 1962 tot 1992 vakantie op enkele kilometers van Spa. In die stad leerde ik lopen en fietsen, ik verloor er mijn hart aan en woon er al sinds 1993.”

Het bier van Spa sinds 1991
Het was de ontdekking van ‘La Vielsalm’ in een Luikse winkel voor speciaalbieren, die Didier Dumalin op het idee bracht een bier voor Spa te maken. Aangezien hij in de sector van het personenvervoer werkte en niet beschikte over de nodige installaties om zijn plan ten uitvoer te brengen, liet hij zijn ‘Bobeline’ brouwen in Melle, bij Gent, door de brouwerij Huyghe, die beroemd is voor haar ‘Delirium Tremens’.

Het begin was moeilijk maar het bier werd tamelijk goed geëxporteerd. In 2006 kwam een bruin bier het merk versterken en de verkoop schoot omhoog. In 2017 komt de bvba ‘Bobeline & Cie’ met het plan om een microbrouwerij-restaurant op te richten. Het was de bedoeling om de ‘Bobeline’ eindelijk in het Paviljoen in Spa te brouwen en het publiek aldus direct kennis te laten maken met het brouwerswerk. Bovendien wilde men evenementen organiseren en een restaurant openen.

Voor de goede uitvoering van het plan wordt ‘Bobeline & Cie’ een naamloze vennootschap met nieuwe partners: Alain Felgenhauer en de firma Expendo, die gespecialiseerd is in het begeleiden van bedrijfsleiders van KMO’s en ZKO’s, en ook Noshaq (ex-Meusinvest) als financiële partner en Belfius voor het financieren van het productiematerieel.

Voor het beheer van de microbrouwerij zorgt Bruno De Ghorain, meester-brouwer van de ‘Brasserie La Binchoise’ (zie WAW nr. 45, zomer 2019), die twee jaar lang de operationele partner zal zijn. Hij zal de eerste brouwsels maken en de eerste brouwer opleiden, die in 2020 in Spa zal worden aangeworven. De vroegere recepten van de eerste drie bieren werden door ‘La Binchoise’ aangepast en het gamma wordt geleidelijk uitgebreid. De microbrouwerij heeft een capaciteit van 2000 hectoliter per jaar en zeven brouwsels van 10 hl werden al ter plaatse gemaakt en verkocht.

Aan tafel
Wat de gastronomie betreft, is de ‘Bobelin’ een halfverhitte hoevekaas van ruwe koemelk, die geaffineerd wordt met de ‘Bobeline Black’ en aangeboden in de vorm van kaaswielen van 8 tot 12 kg. Voor bij het aperitief, tijdens de maaltijd, als fondue of vóór het dessert. In het restaurant, dat eind september werd ingewijd, worden er een tiental biergerechten uitgewerkt met verschillende ‘Bobelines’. De door traiteur Les Cours (Joël Rademaker) beheerde zaal telt 70 plaatsen en kent een zeer goede start. In het hoogseizoen en voor evenementen komen er zelfs jobstudenten helpen.

“Ik ben eigenlijk niet verrast door het succes, want de inwoners van Spa en de toeristen koesterden hoge verwachtingen”, zegt Didier Dumalin met genoegen. “De ligging is uitstekend en het terras baadt het grootste deel van de dag in de zon. We organiseren ook verscheidene evenementen (toneel, concerten ...) en ontvangen groepen voor seminars met 100 zitplaatsen op de verdieping.” Op termijn wil de promotor 8 of 9 banen creëren. Dat zal vlug gebeuren!

Het Bobeline-gamma
De Bobeline Triple is het allereerste bier van Didier Dumalin. Het is gemaakt met blonde gerstemout en biedt mooie fruitige toetsen en een lichte bitterheid. Het alcoholgehalte bedraagt 5,5° en het laat zich heel vlot drinken. De Bobeline Black, een lichte en lekker gekruide stout, is een nieuwe versie van het donkere bier dat in 2006 uitkwam. Dit bier op basis van gebrande mout is van hoge gisting, het hergist op de fles en heeft licht gekaramelliseerde smaken met een snuifje cacao en drop. Het bevat 8% alcohol.
Sinds 2009 is er een derde bier in de handel, namelijk een witbier op basis van tarwe en van een mengsel van natuurlijk aardbeiensap en aroma. De zeer lichte en weinig gesuikerde Bobeline Fraise heeft 3,6° alcohol en is een perfect aperitief. De Bobeline Ambrée (7°), ten slotte, is een van de door Bruno De Ghorain ingevoerde nieuwigheden. Het bier wordt gebrouwen op basis van gekookte gerstemout en ruwe hop. Het is meer gekruid dan de andere bieren, met de frisheid van moutbiscuit en toetsen van drop en steranijs.
Die bieren zijn momenteel verkrijgbaar in vaten voor cafés en restaurants, en in flesjes van 33cl die zowat overal in België te vinden zijn, maar ook in Taiwan, China en Japan. Binnenkort zullen er flessen van 75 cl in de rekken van de supermarkten verschijnen.

La Brasserie des Bobelines

Place Royale

B-4900 Spa

+32 (0) 87 70 88 37 ou +32 (0) 479 33 13 00

www.bobeline.be

Deze 25^ste editie  is gewijd aan twee grote artiesten die dit jaar zijn overleden en die, elk op hun eigen manier, een stempel hebben gedrukt op de geschiedenis van het festival : Maurane en Mario Guccio.

Na twee jaar afwezigheid bereidde Maurane haar terugkeer voor met een eerbetoon aan Jacques Brel. Helaas besloot het lot er anders over: de mooiste stem van het Franse chanson heeft ons verlaten, terwijl we ons zo op haar terugkeer verheugden.

Ze stond op elke bühne van het festival: het podium Pierre Rapsat, de grote Salle des Fêtes van het Casino en trad op in het Petit Théâtre, in een intiemere sfeer.

Ze hield van artistieke ontmoetingen, gasten en duo’s : we zagen haar in het Fête à Fugain, voor een memorabel duet met haar vriendin Lara Fabian, met Jean-Louis en Marie Daulne (Zap Mama), Jean-Jacques Vannier en natuurlijk Philippe Lafontaine.

We denken hierbij ook terug aan de onvergetelijke « collectieve » Belgomania-avond, een creatief optreden op de Francos van La Rochelle in het Théâtre de la Coursive.

Een onvergetelijke avond met 100 % gegarandeerd Belgisch talent dat nog lange tijd één van de grote successen zal blijven van de Francos de Spa, geëxporteerd met Carton, Marka, Jeff Bodart, Philippe Lafontaine en Maurane. Kortom, een cocktail van de sfeer en productie Made in Belgium!

Maurane betekent ook een geweldige muzikale ervaring: van Starmania tot Les Enfoirés met experimentele ontmoetingen, waaronder het zeer mooie HLM-trio (Steve Houben, Charles Loos en Maurane). Geweldige herinneringen, die ons voor altijd bijblijven.

Al onze dank voor deze prachtige momenten.

Met of zonder Machiavel heeft ook Mario Guccio de geschiedenis van de Francofolies geschreven.

Je hoeft maar te denken aan het beroemde «Fête à Sttellla» in 1996, waarbij Machiavel weer optrad en de band nieuw leven inblies. Er was een hechte band ontstaan.  

Trouw aan het festival en in nauwe samenwerking met de organisatoren, heeft Mario onder alle omstandigheden het beste van zichzelf gegeven.

Ook hij, een groot zanger, componist, schrijver in zijn vrije tijd met een fantasievolle persoonlijkheid, heeft ons té snel verlaten. Hij hield van de Francofolies en dit was wederzijds.

Zeker is dat deze artiesten met uitzonderlijke stemmen daarboven allemaal zingen met Pierre Rapsat, Jeff Bodart en Jean-Louis Foulquier, oprichter van de Francofolies en grote radiopersoonlijkheid die ze altijd bijstond.

The place to be !

Het festival in Spa heeft zich in 24 edities ontpopt als HET must-attend zomerevent waar elk jaar topfiguren uit de artistieke, sportieve, economische, media- of politieke wereld elkaar ontmoeten in een bijzondere VIP-infrastructuur die uitermate geschikt is voor het onderhouden en uitbreiden van zakelijke relaties.

Voor deze 25^ste editie van het festival bieden de Francos in 2018 totaal nieuwe VIP-pakketten aan die alleen maar voordelen bieden :

• Een beveiligde VIP-parking met shuttle die u naar de VIP-receptie van het festival brengt.

• Een persoonlijke ontvangst in de prachtige Salon Bleu van het Casino of in het Radisson Blu Palace Hotel in het centrum van Spa.

• Toegang tot ALLE op die dag geplande concerten : maar liefst 25 shows in plaats van 3 !

• Een aparte VIP-ingang met directe toegang tot de VIP-zone van de Place Royale. 

• Verbeterde maaltijdformules.

• U woont de belangrijkste shows bij vanaf een VIP-zone tegenover het grote podium.

• Permanente toegang tot de VIP-bars en -terrassen in een rustige, sfeervolle   omgeving in het centrum van het festival.

• Toegang tot de afterparty's na afloop van de concerten.

Een VIP-dag op de Francos 

Meer informatie en reservaties: 

www.francofoliesvip.be

De 25^ste editie staat symbool voor wat het DNA van de Francofolies is: een subtiel cocktail van Franstalige hoofdacts, een stevige dosis Belgische artiesten en om opkomend talent te steunen, een grote portie ontdekkingen. Een subtiele cocktail rijk aan muzikale diversiteit.

Met de nieuwe locaties wordt het aanbieden van deze cocktail makkelijker want voortaan is elk concert en elke artiest toegankelijk voor alle festivalgangers.

Beknopt overzicht van de artiesten, van alle scenes gecombineerd.

Het festival behoudt zijn Franstalige wortels met Francis Cabrel, Calogero, Christophe Willem, Cœur de Pirate, Suarez, Daran, en met de nieuwe Franstalige generatie : Tim Dup, Amir, Aliose, Clara Luciani, Lea Paci, Arcadian, Foé, Hoshi... En de Belgen Samir Barris, Charlotte, Faon Faon, Paleis Zappeur, Isolde, Ebbene, Greg Houben, Simon Delannoy, Atomic Spliff's reggae... en de coming back van Chance en Jérôme Mardaga, die beiden terugkeren met heel verschillende projecten dan wat ze eerder presenteerden. Twee échte, mooie verrassingen.

Dit jaar heeft de Belgische hiphop ook zijn plaats veroverd aan de top van de affiche met Roméo Elvis x Le Motel, Caballero & Jeanjass, L'Or du Commun en de terugkeer van La Smala. 

Electro zal ook in de spotlights staan en wel op een hele bijzondere manier, namelijk met Lost Fréquencies en Henri PFR op de affiche ! De eerste komt deze zomer als primeur in Spa in een live-formule tijdens een uniek concert in Franstalig België; de tweede zal het festival afsluiten!

Verder zien we nog Todiefor, Alex Germys en Mosimann, die elke avond het dagprogramma afsluiten en het gezelschap St-James Hiphoptronics dat het allereerste concert op de nieuwe locatie van het podium Pierre Rapsat zal geven. En last but not least wordt op deze 25ste editie een gedegen delegatie DJ’s uit Spa in de bloemetjes gezet.

De Engelstalige poprockscène blijft in al haar diversiteit zeer dynamiek in België en heeft haar plaats in de Francos, en niet alleen de Belgen: Girls in Hawaï, Ozark Henry, Cats on Trees, Typh Barrow, Piano Club, Daan, Sonnfjord, Pale Grey, Fugu Mango, Mat Bastard, Bacon Caravan Creek, Lylac, Yew, Mathilde Renault, Ykons, Tanaë, Monday Penny, de terugkeer van Huy!... Alsook Blanche, die haar eerste tournee begint, en de artiesten uit Quebec die dankzij de Québécofolies altijd naar Spa komen: Les Hôtesses d'Hilaire, Gabriella en Joseph Edgar.

Tot slot, The Human League, symbool van de Engelse electro-pop 80's, op en top in vorm én in volle wereldtour die hun talloze fans zullen verrukken!

Francos Juniors 

Er zijn ook kindershows opgenomen in het algemene programma van het festival. Drie zullen op het Playright/Vitrines-podium te zien zijn: Les Déménageurs, Geneviève Laloy en AnA. Een vierde voorstelling is gepland op het Proximus-podium: Zombie Kids, van en met Saule.

Gratis toegang voor kinderen onder de 10 jaar. Ouders moeten natuurlijk een ticket of abonnement kopen om ze te begeleiden.

Le Franc’Off

Traditie kan je niet veranderen en de Franc'off zal altijd een springplank zijn als opstart voor jonge artiesten. 

Van 19 tot 22 juli

De Francofolies de Spa werden in 1994 opgericht en zijn geïnspireerd op de Francofolies van La Rochelle en Montreal. Heel snel zijn de Francofolies de Spa dé zomerreferentie voor Franstalige artiesten en, in het bijzonder, voor de Belgische bühne geworden.

Het festival uit Spa, dat aan muziek, meer bepaald aan alle soorten Franstalige muziek is gewijd, heeft zich aan de muzikale ontwikkelingen aangepast zonder zijn eigen DNA te verliezen : hoofdacts en ontdekkingen in een gezellige familiale sfeer in het hart van de thermenstad.

Het merendeel van de Franstalige sterren stond ooit al op het festivalpodium en talloze Belgische kunstenaars zijn ook in het begin van hun carrière tijdens de Francos opgetreden.

In 25 edities hebben de Francofolies de Spa duizenden concerten aangeboden, tienduizenden muzikanten ondersteund en honderdduizenden festivalgangers verwelkomd ! Het is zeker niet makkelijk om uit zoveel goede momenten te kiezen, maar hier dan, in tien afbeeldingen, enkele markante herinneringen aan de Francofolies.

Pierre Rapsat zette zich met hart en ziel in voor de creatie van het festival: zonder hem waren er misschien geen Francofolies geweest in Spa. Na een «Fête à» in 1994 nam hij in 1996 de gewaagde opening act van Johnny voor zijn rekening en zou in 1999 nog eens terugkomen. Na zijn tragische dood in 2002 hebben de organisatoren het hoofdpodium naar hem vernoemd.

In 1994 zat Indochine in Frankrijk enigszins in een dieptepunt maar niet in Spa waar de groep van Nicola Sirkis de hoofdact van deze eerste editie verzorgde en deelnam aan de lancering van het festival. Later zou de groep nog twee keer terugkomen.

Hét evenement van 1996 : Johnny Hallyday staat voor de derde editie op de affiche van de Francofolies, die voor het eerst uitverkocht waren! Nodeloos te zeggen, hoe blij zijn fans waren.

Met zijn groep Les Charts, trad Calogero in 1995 voor het eerst op in de Francos. Een paar jaar later barstte zijn solocarrière los maar toch bleef hij trouw aan het festival. In 2011 bood hij de Francofous een exclusief concert aan met zijn symfonietournee. 

10 jaar

In 1996 begint de fantastische carrière van Pascal Obispo. Na zijn optreden in het Parc de 7 Heures keert hij als hoofdact terug in het Casino en geeft hij geregeld een concerten op de Place de l'Hôtel de Ville. Een buitengewone showman en zanger.

Sinds het uitbarsten van de Bruelmania in het begin van de jaren '90 heeft het succes van Patrick Bruel nooit aan intensiteit ingeboet en zijn al zijn concerten uitverkocht ! Een grandioos podiumartiest, die zowel omringd door muzikanten als solo op zijn gemak is.

Na een eerste concert in 2008 triomfeerde het toen nog onbekende magische trio Puggy meerdere malen in het Village Francofou. Hier staan ze in 2016 naast de festivalvrijwilligers voor een emotionele finale.

Stromae verovert de wereld in 2014. Zijn ongelooflijke show zet de Place de l'Hôtel de Ville in vuur en vlam. Om hem te kunnen verwelkomen met zijn overvolle agenda is het festival gedwongen, een avond eerder te beginnen dan gepland. Een unicum.

De onmiskenbare Belgische kunstenaar Loïc Nottet van 2017 presenteerde in de zomer zijn allereerste ambitieuze show waarin zang, dans en strakke visuals op elkaar werden afgestemd. De typische Belgische regenbuien tijdens het concert in Spa hebben in geen geval het enthousiasme van de vele fans bedorven.

In 2015 en 2017 waren beide concerten van Bigflo & Oli in het Village uitverkocht. Niet alleen zetten de twee broers de scène in vuur en vlam, maar ze gooien er ook met glans en talent intelligente teksten uit. Schitterend !

In de 18de eeuw vormt Spa met zijn geneeskrachtige water een trekpleister voor de beau monde van heel Europa. Keizers, koningen, mensen van adel, schrijvers, acteurs en avonturiers stromen er toe. De familie Bourbon strijkt tijdens het kuren graag neer in een hotel dat vandaag haar naam draagt.

Het mooie, neoklassieke hotel Bourbon wordt gebouwd in 1774 , tijdens de eerste bloeitijd van stad Spa. Het hotel is ideaal gelegen, dicht bij de waterbron Pouhon Pierre-le-Grand, en leeft op het ritme van zijn kuurgasten. In 1807 ontsnapt het gebouw aan een brand, die talrijke gebouwen uit de 18de eeuw in de as legt. De gevel is sober en symmetrisch, opgetrokken uit bakstenen en kalksteen. Drie verdiepingen die afnemen in hoogte, een statige trap, een balkon met een leuning in siersmeedwerk en hoge ramen in de voorgevel doen een functioneel, elegant interieur vermoeden dat baadt in het licht. Maar dat is slechts een vermoeden, want er rest niets meer van het oorspronkelijke interieur: de schoorsteenmantels zijn verdwenen, de trap en de eiken meubels werden verkocht door de vorige eigenaar.

Nieuwe huurders

Sinds 1985 zijn de gevel en het dak van hotel Bourbon een beschermd monument. In 2000 koopt het Institut du Patrimoine wallon (Instituut voor het Waals Erfgoed) het hotel, dat toen al een hele tijd leeg stond. Alleen de kelders van het hotel staan nog bekend bij de inwoners van Spa voor de nachtclub die er ooit onderdak vond. ‘Het IPW zette dus een renovatieproject op, in samenwerking met de lokale huisvestingsmaatschappij, Logivesdre en de stad Spa’, vertelt Vanessa Krins, projectmanager bij de afdeling onroerend goed van het IPW. ‘Het gebouw is geschikt om bewoond te worden. Er werd dus beslist om het om te vormen tot zes sociale woningen. Er volgde een lange opstartprocedure: het aanstellen van een ontwerper, architectenbureau Lejeune-Giovanelli, het aanvragen van een patrimoniumsattest en een stedenbouwkundige vergunning, het verkrijgen van subsidies, het uitschrijven van aanbestedingen en de overdracht van goederen in erfpacht aan Logisvesdre. In augustus 2009 gaan de werkzaamheden eindelijk van start. Sinds 2012 is het hotel definitief gered van het verval en klaar om zijn nieuwe ‘reizigers’ te ontvangen.’

Zien en gezien worden

De reizigers die hier nu verblijven zijn in ieder geval discreter dan de ‘Bobelins’ in de 18de eeuw, zoals de inwoners van Spa de mondaine, buitenlandse kuurgasten noemden, en wat ‘zot’ of ‘onnozel’ kan betekenen. Of zou de term voor ‘goede drinkers’ staan? Aan het eind van de 18de eeuw vormt Spa een ‘een hart van plezier’, zoals Casanova schrijft in zijn Memoires. De stad staat bekend voor de heilzame werking van haar water, dat rijk is aan ijzer en minerale zouten. Spa is ook het ‘café van Europa’, waar toeristen samenkomen. ‘(...) Het water is voor de meesten slechts een voorwendsel. Mensen gaan er alleen naartoe voor de affaires, de intriges, om te spelen, de liefde te bedrijven en te spioneren (...)’, schrijft Casanova. Een dag in het leven van een kuurgast is inderdaad niet bepaald een straf. De gasten staan op om 6 uur ’s morgens. Ze beginnen de dag met een glas mineraalwater van de bron Pouhon Pierre-le-Grand op de nuchtere maag. Daarna maken ze samen met de andere gasten een tocht te voet of te paard langs de bronnen in de bossen boven de stad. Na een dag vol ijzerhoudend water drinken ze chocolademelk in de Waux-Hall en bezoeken ze kennissen die net als zij in de hotels van de stad logeren. Die kennissen zijn in de tweede helft van de 18de eeuw makkelijk op te sporen aan de hand van de ‘Lijsten van heren en dames’ waarop de naam, aankomstdatum en verblijfplaats van de bezoekers geregistreerd worden. ’s Avonds gaan de kuurgasten dansen in de Redoute, het casino in het centrum of ze gaan naar een concert. Spa kan bogen op een intens cultureel leven en het nodige vertier voor de vorstelijke en aristocratische families die er verblijven. De zaken draaien goed voor de kappers, stoffenhandelaars, kleermakers, hoedenmakers en hoteliers. De handel bloeit dankzij de beau monde, maar ook mensen met slechte bedoelingen profiteren van de concentratie aan rijkdom. ‘Spa brengt een hoge graad van ontwikkeling in het prinsbisdom Luik. De straten in de stad worden al snel geplaveid, de huizen zijn genummerd en een poststation zorgt voor een goede communicatie’, zegt Vanessa Krins.

Kuurtoerisme vindt zijn oorsprong in Spa. Halverwege de 16de eeuw ontvangt de stad al buitenlandse bezoekers, die afkomen op de befaamde waterbronnen. In dezelfde periode wordt het water van Spa voor het eerst verhandeld en uitgevoerd in Europa.

De ‘spa’ in Spa

Kuurtoerisme vindt zijn oorsprong in de stad Spa. Halverwege de 16de eeuw ontvangt de stad al buitenlandse bezoekers, die afkomen op de befaamde waterbronnen. In dezelfde periode wordt het water van Spa voor het eerst verhandeld en uitgevoerd in Europa. In het begin drinken de kuurgasten vooral grote hoeveelheden water van de fonteinen. Behandelingen met kuurbaden doen hun intrede pas in de tweede helft van de 19de eeuw. Verschillende talen gebruiken ondertussen de naam van de stad Spa om een kuuroord aan te duiden. In de tweede helft van de 19de eeuw kent het kuren in Spa opnieuw hoogdagen. De stad zet haar naam weer op de kaart, maar de internationale faam is getaand. ‘In die periode komt vooral de bourgeoisie uit Luik en Verviers er op vakantie. Het water wordt nog gedronken, maar nu wordt er voornamelijk gebaad. Het buitenleven en een gezonde levensstijl zijn in de mode. Vakantieverblijven waren er al. Daarnaast worden er moderne thermen gebouwd boven aan de stad, een renbaan, een vliegterrein, er worden sportwedstrijden georganiseerd (en niet alleen met auto’s) en het spoornetwerk wordt uitgebouwd. Spa herleeft. Klein probleem: Spa ligt in een bekken, is daardoor minder goed toegankelijk en beschikt niet over een schitterend klimaat. Heeft de stad daarom misschien minder succes dan steden als Vichy en Evian in Frankrijk of Baden in Duitsland?’ Spa blijft echter de voorloper van de thermale steden in Europa. De stad heeft dan ook samen met een aantal andere kuuroorden een aanvraag ingediend om erkend te worden als Unesco Werelderfgoed.

informatie

Toerismebureau van Spa
Rue du Marché, 1a
B-4900 Spa
+32 (0)87 79 53 53
[email protected]
www.spatourisme.be

HET GASTENBOEK VAN SPA

Antoine Fontaine maakte een schilderij van 9 m lang, waarop in niet-chronologische volgorde 91 personages afgebeeld staan die kwamen kuren in Spa. Enkele bekende namen: Montaigne (1580), Hendrik III van Frankrijk (1584), Descartes (1645), Karel II van Engeland (1664) en Victor Hugo (1865).

Aan de rand van het mooiste circuit ter wereld, in het hartje van de Ardennen, blinkt het Hôtel de la Source uit door zijn architectuur en vrouwelijk management.

Het Hôtel de la Source werd bijna drie jaar geleden gebouwd door Luxemburgse investeerders. Weinig alledaags is dat vier vrouwen hier de touwtjes in handen hebben. En wat dan nog? Euh, niets. Maar als je Hôtel de la Source heet omdat je uitkijkt op de bocht met dezelfde naam en aan de Route du Circuit in Spa bent gelegen, zou je denken dat de sfeer hier van ver of van dichtbij te maken heeft met de autowereld, die toch eerder mannelijk is… “De periode van de Grote Prijs is inderdaad erg belangrijk voor ons wat omzet en naamsbekendheid betreft”, zegt Muriel Defosse, de commercieel directeur. “Maar we richten ons niet uitsluitend op autoraces, we hebben onze klanten nog veel meer te bieden.”

De architectuur is trendy en de decoratie verwijst naar de motorsport… zonder verstikkend te zijn. Architect Stefano Moreno getuigde van goede smaak door te kiezen voor een hightechuniversum en design in plaats van luxueuze paddocks voor dit grote hotel met 90 kamers (waarvan 4 suites) dat zich zowel tot zakenlui als toeristen richt. “We beschikken over bijna 500 m² moduleerbare vergaderruimte”, vertelt Muriel Defosse. “Hier worden veel seminaries en teamtrainingen georganiseerd, zakentoerisme dus.” De infrastructuur en de omgeving zijn uiterst geschikt voor dit soort professionele activiteiten. “Er zijn het Ravel-netwerk en de bossen. Uiteraard zijn er de activiteiten op het circuit die, het moet gezegd, hun eigen publiek meebrengen. Verder is er de stad Spa met haar bronnen, charme en Francofolies. En vlakbij is er de abdij van Stavelot en haar automuseum. Er valt zo veel te ontdekken in de omgeving.”

Spa, toch?

Maar hoe beland je in Spa om een hotel uit te baten? “Ik ben oorspronkelijk van Spa, ook al woon ik hier niet meer”, gaat de commercieel directeur verder, vertaalster van opleiding. “Dankzij mijn talenkennis kon ik aan de slag als artsenbezoeker bij een farmaceutisch bedrijf. Ik moest dus regelmatig ‘incentives’ organiseren, dat waren mijn eerste contacten met de wereld van horeca en evenementen. De Sanglier des Ardennes stelde me voor om van kamp te wisselen en zo ben ik erin gerold. Na enkele jaren in Durbuy kwam deze aanbieding.” Zo’n uitdagend aanbod kon ik niet afslaan. Op het overigens prachtige gebouw na moest alles worden opgebouwd.

De drie andere dames aan het roer hebben een minstens even interessant parcours afgelegd. Alexia Ponghis, verantwoordelijk voor de seminaries, is licentiaat in de psychologie en behaalde een master in toerisme. Algemeen directeur Sophie Coumont werd aanvankelijk, in juli 2010, aangenomen als commercieel directeur, maar nam enkele maanden later, in maart 2011, de functie van algemeen directeur over. De vier belangrijkste functies zijn sindsdien in handen van vrouwen. Een bewuste keuze? “Het is toeval, want er werd op basis van competenties geselecteerd. Om een viersterrenhotel te leiden improviseer je niet. Al is het wel waar dat weinig mannen zich kandidaat hebben gesteld voor deze functies. Het toeval heeft zich royaal getoond”, verduidelijkt de algemeen directeur, licentiaat in management, die gedurende tien jaar haar sporen heeft verdiend bij Dorint en Accor. Net zoals haar medewerkster Monia Belli is ze altijd werkzaam geweest in de horeca. Een voordeel of een nadeel? “Wanneer je werk hebt dat je graag doet, doe je dat goed”, gaat Sophie Coumont verder. “Onze opleidingen en ervaringen zijn complementair. In het geval van Alexia, die naast haar stressbestendigheid ook een ‘psychologische’ bagage heeft, is haar profiel essentieel om de klant, zijn wensen en behoeften te begrijpen. Deze klantgerichtheid in combinatie met managementvaardigheden is een onbetwistbare troef voor een hotel zoals het onze.”

Voorrang aan contact

“Onze werkmethode is gebaseerd op de menselijke kant van het beroep en dat maakt het verschil”, zegt Monia Belli, ook aan boord sinds het begin van het avontuur. “Wanneer ons een offerte wordt gevraagd, maken we ons sterk die binnen 48 uur persoonlijk te overhandigen. Het hotel is meer dan een uithangbord, het zijn mensen die de klanten zich hopelijk zullen herinneren…”

Zaken of ontspanning?

Gezien de kwaliteit en de ligging van het hotel trekt het zowel nationale als internationale gasten aan. ‘We hebben veel Vlaamse klanten’, verduidelijkt Muriel Defosse. ‘Ons modern design valt in de smaak.’ Dit Nederlandstalige publiek uit Vlaanderen of Brussel komt vooral een weekendje ontspannen. Op de podiumplaatsen voor ontspanning staan de Vlamingen, Waals-Brabanders en Nederlanders, gevolgd door de Engelsen en Fransen, die vooral aangetrokken worden door de autosport. Als het over zaken gaat, maken de Nederlanders 10% van de clientèle uit (30% in het geval van ontspanning), terwijl de Duitsers ondervertegenwoordigd zijn. ‘In tegenstelling tot de Luxemburgers die goed vertegenwoordigd zijn, blijven de Duitsers erg behoudsgezind. Hun MICEnetwerk (Meetings, Incentives, Conferencing, Exhibitions) breekt de prijzen om hun klanten aan zich te binden in Duitsland zelf.’ Nochtans is dit een publiek dat wordt aangetrokken door een uitmuntende gastronomie en laat Jean- Marc Harzée, de nieuwe chef, de gastronomie nu net naar een hoger niveau hebben getild…

Who’s who?

Muriel Defosse

Opleiding
Licentiaat vertaler-tolk (UMH), Master in Management (ULG)
Vorige ervaringen
Sales & Marketing Manager (Hostellerie Sanglier des Ardennes), Communication Manager (Laboratoires Lohmann & Rauscher)
Indiensttreding
Juli 2011
Functie
Senior Sales Manager Hôtel de la Source Spa- Francorchamps, Board Member van de Club MI CE Wallonie-Bruxelles Tourisme

Alexia Ponghis

Opleiding
Licentie in de psychologische wetenschappen (ULG), Master in Toerisme (UJC Madrid)
Vorige ervaringen
Events Manager (Modelenvironment), Project Manager (Instele)
Indiensttreding
Augustus 2011
Functie
Meetings & Events Coordinator Hôtel de la Source Spa- Francorchamps

Monia Belli

Opleiding
Graduaat in Toerisme (Haute École Charlemagne, campus les Rivageois)
Vorige ervaringen
Front Office Manager (Hôtel Spa Balmoral)
Indiensttreding
Juli 2010
Functie
Front Office Manager Hôtel de la Source Spa-Francorchamps

Sophie Coumont

Opleiding
Licentie in Management (Toerisme), ULB
Vorige ervaringen
Marketing & Sales Coordinator, Sales Manager, Director of Sales (hotelketens Dorint en Accor)
Indiensttreding
Juli 2010
Functie
General Manager Hôtel de la Source Spa-Francorchamps, Voorzitter SI TE Belgium 2013-2014

informatie

Hôtel de la Source
Route du Circuit, 22
B-4970 Francorchamps
+32 (0)87 79 58 00
[email protected]
www.hotel-de-la-source.com

Manager van het jaar Marc du Bois is tegenwoordig nog de enige familiale aandeelhouder van de Groep Spadel (Spa en Bru). Een portret van een man die trots is op zijn Belgische afkomst.

De jonge vijftiger Marc du Bois is een echte captain of industry. Hij heeft een visie en duidelijke ideeën over de strategie die een bedrijf moet volgen dat elk jaar miljoenen liters water en limonade produceert. In afwachting van zijn dienstplicht deed de jonge master in de toegepaste economie (Université Catholique de Louvain) een RVA-stage van een halfjaar bij Coca Cola. Na zijn diensttijd werkte hij vijf jaar bij L’Oréal. Na aanvullende studies in het Amerikaanse Colorado verkaste hij op 16 mei 1994 naar Spadel. Daarmee trad hij toe tot de Groep Spadel waarvan de geschiedenis al sinds 1923 verbonden is met die van zijn familie. In dat jaar werd zijn grootvader, Ernest du Bois, aandeelhouder van het toen twee jaar oude bedrijf Spa-Monopole. In de loop der jaren werd de familie du Bois meerderheidsaandeelhouder van het bedrijf dat onder leiding van Guy Jacques du Bois in 1980 werd omgevormd tot de Europese Groep Spadel.

Nieuwe mogelijkheden

Eerst aan de zijde van zijn vader en later aan die van zijn broer, begint Marc meteen te vernieuwen en introduceert hij Spa in de ziekenhuizen. Die operatie werpt haar vruchten af en hij gaat op dezelfde voet verder met de marketing van Bru. De reclamecampagne daarvan zal overigens in 1996 de prestigieuze Grand Effie Award veroveren. Het concept van het parelende water dat synoniem staat voor rijkdom en zuiverheid vormt ook vandaag nog de kern van de campagnes van Bru. Marc du Bois krijgt dan de leiding over de pas opgerichte Business Development -afdeling en wordt meteen ook verantwoordelijk voor de tot dan toe verlieslatende Britse afdeling.

Dan is er die fatale 22 september 2000, de dag waarop zijn broer, Guy Bernard du Bois, omkomt bij een auto-ongeval. Marc weerstaat de druk om de zaak te verkopen en gaat voor een duobaan met Jean-Philippe Despontin, die een jaar daarvoor was aangesteld als algemeen directeur. Vanaf dat moment werken ze twaalf jaar samen, totdat Marc in 2012 besluit de teugels alleen in handen te nemen.

“Tegenwoordig is het onze ambitie om onze ecologische voetafdruk terug te dringen door te werken aan de drie P’s (People, planet, profit) van duurzame ontwikkeling: energiebeheer, verpakkingen, bescherming van de hulpbronnen, de natuurlijkheid van onze producten, biodiversiteit…”

Hoe kan je vandaag de dag alsmaar groter worden en jaarlijks dubbele groeicijfers presenteren als een waterbron per definitie niet verplaatst kan worden? “Spadel beheert vijf industriële sites in drie landen. In België hebben we de site van Spa Monopole. Dat is de grootste en belangrijkste van de groep, met meer dan 400 werknemers. Dan hebben we ook nog die van Bru-Chevron. In Frankrijk heb ik in 2004 de bronnen van Wattwiller in de Vogezen gekocht en vorig jaar nog het mineraal water van Ribeauvillé en het merk Carola. Onze vijfde site, Brecon Carreg, bevindt zich in Trap, in Wales. Dat water is een succes in Groot-Brittannië.”

People, Planet, Profit

Om alles in goede banen te leiden, heeft Marc een strategisch plan ontwikkeld dat op drie pijlers steunt. De eerste is innovatie. “In onze branche kan je aan de inhoud weinig veranderen. Het mineraalwater van Spa zal altijd hetzelfde blijven, maar je kan er een smaak aan toevoegen. Elk jaar moeten we iets nieuws aan de consument presenteren. Die is daar gek op.” De tweede pijler is de operationele perfectie. “Een voorbeeld: in september verhuizen we naar een gebouw waar heel Spadel één enkele verdieping zal innemen. Dat zal de communicatie ten goede komen en er zullen meer informele contacten zijn. Ik geloof sterk in dat soort zaken.” En de derde pijler is duurzame ontwikkeling. “Tegenwoordig is het onze ambitie om onze ecologische voetafdruk terug te dringen door te werken aan de drie P’s (People, Planet, Profit) van duurzame ontwikkeling: energiebeheer, verpakkingen, bescherming van de hulpbronnen, de natuurlijkheid van onze producten, biodiversiteit…’’

Ondertussen blijven de producten wel verankerd in de streek waar ze gemaakt worden. “We zouden Spa inderdaad in New York kunnen verkopen, maar hoe meer je je verwijdert van je verzorgingsgebied, hoe meer jouw product een luxeproduct wordt met een grote ecologische voetafdruk. Het is onze ambitie om onze producten lokaal te verankeren, met een beperkte afdruk. Waarom zou ik Italiaans water drinken? Als je een fles Spa drinkt, heb je een Belgisch product en je zorgt voor werkgelegenheid voor mensen die hier hun belastingen betalen. Zo draag je bij aan de regionale en nationale economie. Dat is het belangrijkste.”

Manager van het jaar en baron

De strategie van Spadel werd in 2014 op twee heel verschillende manieren beloond. In februari werd Marc du Bois door Trends/Tendances uitgeroepen tot Manager van het jaar. Twee maanden later kreeg hij van koning Filip de titel baron. “Ik heb dat in alle rust en nederigheid aanvaard. Zoiets mag je niet naar het hoofd stijgen. De titel van manager bekroont het werk van een heel team en niet uitsluitend dat van mij. Ik draag deze titel trouwens op aan al mijn medewerkers. Aan de mensen waar ik altijd op kan rekenen, ook op de mindere momenten in mijn leven. Ik ben hen veel verschuldigd.” Wat die titel baron betreft, “de koning heeft mij die toegekend, maar die gaat toch vooral naar een familie van Belgische ondernemers, die in België actief zijn, die trots zijn op de eenheid en het behoud van dit land. Ik heb daar heel uitgesproken ideeën over. Iedereen moet zichzelf blijven. Mijn devies is: een vergeten burger, een gerust leven. Ik neem niet vaak het woord. Ik heb dat niet nodig. Ik zorg wel dat de zaken blijven rollen. De cijfers liegen immers niet. En voor de rest, nou ja…’”