In de spoorwegsector is Alstom een onvermijdelijke marktleider geworden. Met zijn vestiging in Charleroi neemt België een belangrijke plaats in onder de zestig landen waar het bedrijf aanwezig is. En aan deze investering op Waalse bodem komt voorlopig nog geen einde.

Iedereen heeft wel eens van Alstom gehoord, maar wat doet dit bedrijf precies? Alstom is wereldleider op het gebied van geïntegreerde spoorwegsystemen. Dat wil zeggen dat deze Franse multinational systemen, voorzieningen (infrastructuur of signalisatie) en op de klant afgestemde diensten (maintenance of modernisering) voor hogesnelheidstreinen, metro’s en trams ontwerpt en aanbiedt. In 2015-2016 maakt de onderneming bekend een omzet van € 6,9 miljard te hebben geboekt en voor € 10,6 miljard aan orders te hebben binnengehaald. “We zijn in meer dan zestig landen aanwezig en kunnen momenteel rekenen op 31.000 medewerkers”, legt Sonia Thibaut, woordvoerder van Alstom Benelux, ons uit.

Alstom en Charleroi

In België biedt Alstom werk aan bijna 1000 mensen in zijn vestigingen in Brussel en Charleroi. Daar worden tractie- en spoorwegsignalisatiesystemen ontwikkeld. De Belgische dochtermaatschappij verleent ook maintenance- en renovatiediensten voor de verkochte systemen.

De band van Alstom met Charleroi bestaat al lang. Aan het einde van de 19de eeuw is Wallonië een belangrijk centrum van zware industrie en zijn de fabrikanten van elektrische trams in de wereld voor 40% in Belgische handen. Een van deze bedrijven, Ateliers de Constructions Electriques de Charleroi (ACEC), is nauw betrokken bij de ontwikkeling van Alstom en wordt eind jaren tachtig van de 20ste eeuw in de groep geïntegreerd. ACEC had sinds de jaren 1920 een ongelooflijke deskundigheid verworven op hetgebied van spoorwegsignalisatie in België. Het was trouwens een ACEC-ingenieur die in 1921 een nieuw idee voor de NMBS uit de Verenigde Staten haalde, namelijk het driestandensein, dat vervolgens in heel Europa werd toegepast!

Maar de fusie verloopt niet zonder pijn. In 1986 zit ACEC helemaal aan de grond en zoekt het Waals Gewest naar investeerders. Het bedrijf stoot bepaalde activiteiten af om zich weer op drie speerpunten te concentreren: hydraulische wisselstroomdynamo’s voor de bouw van elektriciteitscentrales, speciale motoren en maintenance. ACEC moet daarvoor reorganiseren en de noodzakelijke beroepen opnieuw definiëren. Het zal jarenlang duren voordat de situatie verbetert. Ondertussen is het aantal werknemers in Charleroi teruggebracht van 900 tot 150, terwijl de twee vestigingen in de streek van Luik zijn gesloten. “Maar de ernst van de situatie belet Alstom niet om de overgebleven onderdelen te moderniseren om er geavanceerde bedrijven op hun gebied van te maken”, verduidelijkt Sonia Thibaut.

De Belgische dochtermaatschappij van Alstom investeert al meer dan twintig jaar veel geld in het onderzoek naar en de ontwikkeling van elektronische veiligheidssystemen (ongeveer € 19 miljoen per jaar). En dankzij deze deskundigheid is de vestiging in Charleroi aangewezen als wereldwijd Center of Excellence van de groep Alstom voor signalisatiesystemen. In oktober 2016 heeft Alstom trouwens een contract getekend met Infrabel, de beheerder van de Belgische spoorweginfrastructuur, voor de levering van nieuwe seinhuisvoorzieningen voor het spoorwegnet in het Antwerpse havengebied.

“Charleroi is ook het competentiecentrum van de groep voor ERTMS-signalisatie (European Railway Trafic Management System): de nieuwste versie die op de markt verkrijgbaar is, hebben we met succes in Denemarken getest. Het gaat om een primeur!”, zegt Sonia Thibaut trots. Deze systemen laten de ontwikkeling van de interoperabiliteit in Europa zien en vormen de toekomst van de spoorwegsignalisatie. Charleroi loopt dus wel degelijk voorop in de wereld en lijkt de donkere dagen ver achter zich te hebben gelaten!

Geen rust voor HESOP

Maar dat is nog niet alles. Als promotor van duurzame mobiliteit heeft Alstom in 2016 meerdere onderscheidingen gekregen voor zijn onderstation met energieterugwinning in de Londense metro, een bijzonder innovatief systeem dat de vestiging in Charleroi heeft ontwikkeld. “HESOP wordt sinds 2015 commercieel geëxploiteerd in het Londense metrostation Cloudesley Road en maakt een optimale energie-efficiëntie mogelijk door de CO2-uitstoot te beperken en de temperatuur in het metronet te verlagen”, verduidelijkt Sonia Thibaut.

De energie die de treinen tijdens het remmen verliezen, kan dankzij HESOP worden opgevangen en naar een middenspanningscircuit worden teruggeleid, zodat die opnieuw in het netwerk beschikbaar is. De klimaatregelingsinstallaties die over de hele lengte van het systeem zijn opgesteld, kunnen dan verbeterd worden, terwijl de temperatuur in de tunnels wordt verlaagd zonder fors in extra installaties te hoeven investeren. “Een uitbreiding van HESOP naar het hele Londense metronet zou grote voordelen kunnen opleveren als het gaat om de vermindering van het energieverbruik en de klimaatregeling in de tunnels”, verklaart Terence Watson, algemeen directeur van Alstom Groot-Brittannië & Ierland. HESOP bewijst ook al vier jaar zijn waarde op de T1-lijn van de Parijse trammaatschappij. Ook in Milaan, Riyad, Sydney en Panama is de invoering van het systeem gepland. Wereldwijd zijn in totaal al 109 HESOP-onderstations verkocht. 

Export in overvloed

Zijn er nog andere grote projecten die momenteel van start gaan? “Als wereldwijd Center of Excellence van de groep Alstom voor tractiesystemen en boordnetomvormers is de vestiging in Charleroi verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het tractiesysteem voor de metro van Hanoi”, vertelt Sonia Thibaut. In januari van dit jaar is een contract ter waarde van € 190 miljoen getekend voor de levering van een systeem voor metrolijn 3 in Hanoi, dat vóór eind 2021 commercieel geëxploiteerd moet worden.

Alstom gaat een systeem leveren en integreren dat het mogelijk maakt om de treinen vaker en op hogere snelheden te laten rijden zonder dat de veiligheid in gevaar komt. “Het systeem dat in Charleroi wordt ontwikkeld, is een Optonixtractiesysteem van de nieuwste generatie waarvan de grootte, het volume en de prestaties zijn verbeterd. Het energieverbruik en de totale kosten van het systeem dat aan de metrobeheerders wordt geleverd, kunnen daardoor worden verlaagd.” Deze tractiesystemen van de nieuwste generatie die in Wallonië worden ontwikkeld, zijn al uitgerold in Peking, Montreal, Parijs, Riyad en Dubai, waar ze het dagelijks vervoer van honderdduizenden mensen mogelijk maken.

Naast Hanoi moet worden genoemd dat Alstom meewerkt aan de ontwikkeling van de eerste geautomatiseerde metro van Hongkong, waarvoor de vestiging in Charleroi in januari van dit jaar zo’n veertig nieuwe medewerkers met een zeer hoge technisch opleiding heeft aangenomen.

Maar dat is nog niet alles. Als promotor van duurzame mobiliteit heeft Alstom in 2016 meerdere onderscheidingen gekregen voor zijn onderstation met energieterugwinning in de Londense metro, een bijzonder innovatief systeem dat de vestiging in Charleroi heeft ontwikkeld.

De spin in het Benelux-web

“Alstom heeft de Benelux georganiseerd als een activiteitenknooppunt. De vestiging in Charleroi ondersteunt de vestiging in Utrecht op het gebied van signalisatie en de competentiecentra voor signalisatie en tractie in Charleroi zijn betrokken bij het contract ter waarde van meer dan € 800 miljoen om 79 nieuwe treinen aan Nederland te leveren.” Alstom Charleroi legt zich namelijk toe op de ingebouwde signalisatie van deze treinen, die op de lijn Amsterdam-Rotterdam-Breda en het traject Den Haag-Eindhoven van het Nederlandse spoorwegnet gaan rijden.

“Een beproefde technologie en tegelijkertijd een trein die klaar is voor de toekomst. Dat is kort samengevat wat Alstom ons en onze reizigers te bieden heeft. We staan echt te popelen om onze samenwerking in de komende jaren voort te zetten. We moeten nu samen met Alstom werk maken van dit project, want we hebben een ambitieuze planning en veel te doen”, zegt Roel Okhuijsen, programmadirecteur Nieuw Materieel van NS. “De nieuwe Intercitytreinen zijn nodig om het bestaande materieel te vervangen en de dienstverlening uit te breiden.”

En de toekomst?

Tussen 1 april en 31 december 2016 heeft Alstom voor € 7,2 miljard aan orders in ontvangst genomen, tegenover € 6,3 miljard in dezelfde periode het jaar ervoor. Dat is een stijging van 16 procent. “Alstom heeft in de eerste negen maanden van 20162017 een sterk verkoopresultaat geboekt. We hebben onlangs een contract getekend voor de levering van vijftien regionale treinen in Senegal, onze eerste order in West-Afrika. Vorige week is het consortium AlstomBombardier uitgekozen om de treinen van het snelmetronet in Frankrijk te vernieuwen. Die twee contracten moeten in het volgende kwartaal worden geboekt. De organische omzetgroei van 5 procent sluit perfect aan bij onze doelstellingen voor 2020”, verklaart Henri Poupart-Lafarge, president-directeur van Alstom.

En de onderneming blijft maar groeien. Op 21 december 2016 heeft Alstom een koopovereenkomst getekend voor de overname van Nomad Digital, een wereldleider op het gebied van connectiviteitsoplossingen voor de spoorwegindustrie. Volgens de gegevens die Alstom bekend heeft gemaakt, bedraagt de omzet van de groep € 5,2 miljard, wat een verbetering van 6 procent is ten opzichte van het jaar ervoor. “Op 31 december 2016 bereikte de orderportefeuille met € 33,8 miljard een nieuw recordniveau, wat de groep een goed beeld geeft van de verkopen in de toekomst”, zegt Sonia Thibaut verheugd.

En hoe zit het met Alstom in België? “We volgen dezelfde doelstellingen als voor de groep. Op strategisch niveau staat innovatie centraal voor de vestiging in Charleroi, die bijna € 19 miljoen per jaar in onderzoek en ontwikkeling investeert en met zo’n honderd onderzoekers samenwerkt. We zijn ook nauw betrokken bij de projecten van het Marshallplan en gaan samenwerkingsverbanden aan met de lokale universiteiten en mkb-bedrijven in Wallonië.”

www.alstom.com

KERNCIJFERS
6,9 miljard euro omzet
10,6 miljard euro opgetekende orders in 2015-16
5% organische groei van de omzet
7% aangepaste operationele marge
100% omzetting van het nettoresultaat in cashflow (Doelstellingen 2020)