In de buurt van Sankt-Vith ligt er onder de berg van Recht een heel speciale mijn.

De Oostkantons staan bekend voor hun prachtige landschappen en uitgestrekte gebieden. Maar het zou jammer zijn geen aandacht te besteden aan wat daar verscheidene meter onder het maaiveld schuilgaat. Sporen van wat er onder de grond zit, vindt men zowat overal in de streek. Daarvan getuigen de huizen en de verscheidene gedenktekens. Vele honderden jaren lang werd de natuursteen van Recht ontgonnen in Sankt- Vith en daarbuiten. Aan de gebroeders Margraff danken we echter de meer industriële ontginning, waardoor de mijn, met het graven van twee nieuwe gangen in de berg van Recht, kon worden uitgebreid. In 1886 werkten er alle dagen een twintigtal personen in de mijn om er schist te winnen, die dan bovengronds snel werd gehouwen. Verscheidene dorpelingen verdienden hun brood met de uit de aarde gehaalde leisteen. Volgens ramingen telde het dorpje Recht op het hoogtepunt van zijn mijnactiviteit een twaalftal familiebedrijven die in het houwen van de steen gespecialiseerd waren! Tot op vandaag getuigen veel voorwerpen nog van die werkzaamheden.

Dat ambachtelijke verleden heeft Didier Landers beetje bij beetje ontdekt tijdens zijn verkenningstochten in de mijngangen. Als kind speelde hij dikwijls tussen de rails en het schistafval en liep hij soms verloren in de volslagen duisternis – “het was niet zo eenvoudig om mijn weg terug te vinden” – vooraleer hij een vurige verdediger van die erfenis uit het verleden werd. “Aan het begin van de jaren 2000 was er sprake van dat men de toegangen tot de mijngangen volledig zou afsluiten. Ik was diep verontwaardigd! Met de steun van Christian Krings, de burgemeester van Sankt-Vith, konden we vlug genoeg een vzw oprichten om de mijn te beschermen en te promoten zodat ze niet in vergetelheid zou raken.” Er werden heel snel subsidieaanvragen verstuurd om de doolhof van door mensen gegraven gangen voor zoveel mogelijk belangstellenden toegankelijk te maken. “Je moet je even in de context van die tijd verplaatsen. Alles werd gegraven met primitief gereedschap en zonder industriële machines. Wanneer je de grote zaal binnenkomt, die bijna 14 m hoog is, kun je alleen maar onder de indruk zijn van wat de mensen toentertijd hebben kunnen verwezenlijken”, zegt Didier Landers geestdriftig.

Kleurenfestival

De mijn van Schieferstollen is in meer dan één opzicht heel merkwaardig. Gewoonlijk liggen schistgroeven in de openlucht. Zelden bevinden ze zich onder de grond zoals steenkoolmijnen. Een mijnschacht graven tot bijna 85 m diep is werkelijk een krachttoer, zeker in die tijd. Ook de rijkdom van de door elkaar lopende kleuren zal de toevallige troglodiet verrassen. Dankzij een ingenieus geïnstalleerde verlichting ontplooit zich voor zijn ogen immers een kleurrijk beeld van het verleden. “Je vindt hier ijzer, mangaan en coticule (wetsteen, een beige schist die typisch is voor de streek, n.v.d.r.), die afsteken tegen de blauwachtige kleur van de rots. Je ziet duidelijk de ligging van de verschillende lagen, die getuigen zijn van de inwerking van de tijd.” Didier Landers ontvangt trouwens geregeld teams van geologen van verschillende Belgische universiteiten, die onder de indruk zijn van de verscheidenheid en de dichtheid van de rotsen die hier al miljoenen jaren op elkaar drukken. De mijn werd in 2007 voor het publiek opengesteld en kan het hele jaar door worden bezocht. De temperatuur bedraagt er ongeveer 7 °C en de vochtigheidsgraad zowat 90 %. “Dé plaats bij uitstek om champignons te kweken of wijn te bewaren”, zegt de grootste verdediger van de mijn met een glimlach. De onderste gang, die ongeveer 400 m lang is, mondt uit in het midden van een uitgestrekte zaal, een echte kathedraal van schist, waarvan de aanblik de bezoekers stil maakt. Alles wordt hier in het werk gesteld opdat de bezoeker onder de indruk van de plaats zou komen en ze in optimale omstandigheden zou kunnen bewonderen. “Uiteindelijk is het bijna geënsceneerd. Aan het begin van elk bezoek tonen we een filmpje met uitleg over de schistontginning in de streek. Dan geven onze gidsen, die allemaal vrijwilligers zijn, een gedetailleerde uitleg over alles wat men over de mijn dient te weten. Ik doorloop ze al jaren en ken ze als mijn broekzak, maar toch leer ik nog telkens iets bij. Ze vormt echt een uitzonderlijk erfgoed”, besluit Didier Landers.

INLICHTINGEN: 

De mijn van Schieferstollen Recht

www.schieferstollen-recht.be

DE NATUURSTEEN VAN RECHT, EEN BROK GESCHIEDENIS

De natuursteen van Recht wordt sinds de 15de eeuw ontgonnen en was al vlug erkend voor zijn kwaliteit en zuurwerende eigenschappen. Zo maakte men er bakken van om zuurkool te laten gisten, en looibakken die nog in de naburige dorpen te zien zijn. De steen, die gekenmerkt wordt door zijn grote densiteit, is heel goed bestand tegen slecht weer en wordt gebruikt voor het uithakken van gewijde voorwerpen. Talloze kruisen en grafstenen getuigen daar nog van. In het kapelletje van Wiesenbach, een buurgemeente van Sankt- Vith, ligt waarschijnlijk het oudste grafwerk van steen uit Recht, uit 1649. De faam van de natuursteen was ook buiten de landsgrenzen bekend, aangezien er aan het begin van de 18de eeuw verscheidene steenhouwers uit Tirol in het dorp kwamen werken. Hun vakkennis en nauwkeurigheid droegen veel bij tot de economische ontwikkeling van de streek.