Door een complexe en veranderlijke realiteit in vergelijking om te zetten, biedt N-Side een innovatie tool om bedrijven te ondersteunen bij het nemen van beslissingen.

We leven al in een andere wereld. De energiemarkt is begonnen aan een omwenteling die nog lang niet is voltooid. De opkomst van hernieuwbare energie (ook al vormt deze nog maar 27 % van het aanbod) heeft de regelmaat en omvang van de productie ingrijpend gewijzigd. Hoewel de particulier het niet echt beseft, wordt dit een essentieel gegeven voor het bedrijfsleven, dat met grote kostenschommelingen wordt geconfronteerd. 

Nog geen tien jaar geleden was de elektriciteitsproductie constant en voorspelbaar: het aanbod paste zich aan de vraag aan en de prijzen schommelden lineair. De opkomst van hernieuwbare energie heeft geleid tot een onregelmatig aanbod en weinig opslagmogelijkheden, waardoor de situatie totaal is veranderd. Als het een tijdje hard waait of erg zonnig is, wordt vrijwel zonder kosten een grote hoeveelheid energie opgewekt, die direct verbruikt moet worden. De prijs wordt aan de beschikbaarheid aangepast, wat grote gevolgen heeft voor bedrijven die heel veel energie verbruiken. Vijf jaar geleden ging het nog om dagelijkse maar matige schommelingen. Inmiddels gaat de prijs voortdurend op en neer. In de herfst van 2015 was de prijs bijvoorbeeld twintig keer hoger dan normaal als gevolg van een onverwachte weersverandering. De producenten van windenergie verwachtten veel wind, maar konden de beloofde elektriciteit niet aan hun klanten leveren, zodat ze die op de markt moesten inkopen. Deze trend kan in de toekomst alleen maar toenemen. De prijs van zonne- energie zal waarschijnlijk blijven dalen, omdat zonnepanelen steeds krachtiger en goedkoper worden. In landen waar de zon vaak schijnt, is de prijs per kWh van zonne-energie lager dan die van energie uit kerncentrales, kolencentrales of stoom- en gascentrales. “Voor het bedrijfsleven leidt deze volatiliteit van de marktprijzen tot een risico en een kans. Dankzij onze tools en analysecapaciteiten kunnen wij het risico ombuigen in een kans”, verzekert Philippe Chevalier, bestuursvoorzitter van N-SIDE. 

De juiste vergelijkingsvorm 

De geschiedenis van dit innovatieve bedrijf uit Louvain-la-Neuve begint in 2000, wanneer Philippe Chevalier, hoogleraar wiskunde gespecialiseerd in operationeel onderzoek aan de Louvain School of Management, en Yves Pochet, specialist op het gebied van bedrijfsfunctioneren, samen een spin-off oprichten. Het duo werkt op dat moment in het Center for Operations Research and Econometrics (CORE), dat casussen van bedrijven bestudeert op basis van concrete optimalisatiebehoeften. “Na een van die projecten meldden we ons weer bij de opdrachtgever met een code om zijn productieproces te optimaliseren. Het probleem was dat het bedrijf zelf niemand in dienst had om de software te installeren en te interpreteren. We beseften dat er een schakel tussen het onderzoek en het bedrijfsleven ontbrak om dit soort technieken toe te passen.” Hoewel operationeel onderzoek geen nieuwe wiskundige richting is, biedt de ontwikkeling van de informatietechnologie hun enorme mogelijkheden. N-SIDE behoort tot de jonge ondernemingen die van het benutten van big data hun kernactiviteit hebben gemaakt. Het idee is om verspreide kwantitatieve en meetbare gegevens te verzamelen en deze na omzetting voortdurend in een beslissingsondersteunende tool in te voeren. Omdat we met wiskundigen en IT’ers te maken hebben, berust deze ondersteuning vaak op een algoritme of vergelijkingen die op maat worden gemaakt of al beschikbaar zijn. N-SIDE is actief in de farmaceutische en staalindustrie, maar is ook maatgevend voor de Europese elektriciteitsmarkt dankzij Euphemia. Dit algoritme wordt gebruikt door de Price Coupling of Regions (PCR), een overkoepelende instelling van negentien Europese elektriciteitsbeurzen, waardoor het mogelijk is om elke dag de elektriciteitstarieven en hoeveelheden voor de komende 24 uur te berekenen voor het hele Europese net. “Onze voornaamste competentie is niet zozeer het ontwikkelen van algoritmes als wel het vermogen om een probleem te formuleren. De hoofdzaak van ons werk is dat we de behoeften van het bedrijf begrijpen en in de juiste vergelijkingsvorm omzetten”, verduidelijkt Philippe Chevalier. 

Enorme behoeften 

Het feit dat we nu de verplichtingen van COP 21 in praktijk moeten brengen, maakt de relevantie van de tools van N-SIDE alleen maar groter. “In 2050 zijn we naar schatting met 9 miljard mensen op aarde. Als die dezelfde levensstandaard als wij willen zonder dat er iets verandert, loopt het geheid mis. Ofwel worden we gedwongen om ‘primitiever’ te leven, ofwel hoeven we veel minder hulpbronnen te gebruiken om even comfortabel te leven. De behoeften zijn enorm, maar de technieken zijn er. We moeten alleen de sprong wagen.” De energiemarkt bevindt zich op een kruispunt. Er tekenen zich twee trends af. Ofwel hebben we lokale onderdelen waarbij de huishoudens die over zonnepanelen beschikken, meer opwekken dan ze verbruiken. Waals-Brabant zou bijvoorbeeld zelfvoorzienend en met de andere provincies verbonden kunnen zijn om plaatselijk bij te springen. Ofwel worden er grote installaties in de Afrikaanse woestijn gebouwd om hernieuwbare energie via hoogspanningslijnen naar Europa te transporteren. “Niemand weet welke trend de overhand krijgt, maar één ding is zeker: de markten worden steeds complexer en volatieler.” 

N-SIDE heeft momenteel ongeveer dertig mensen in dienst. Het personeel bestaat voor 50% uit masters in de toegepaste wiskunde of informatica, voor 25% uit civiel ingenieurs en voor 25% uit commercieel ingenieurs. Omdat die zeer specialistische medewerkers niet gemakkelijk te vinden zijn, werken er tien verschillende nationaliteiten, van wie ruim de helft is afgestudeerd aan de UCL. 

Het bedrijf is met zijn activiteiten begonnen in de staalindustrie. Het doel was om staal tegen de laagst mogelijke prijs te produceren door het verbruik van alle grondstoffen te optimaliseren en het hele industriële proces te integreren. N-SIDE heeft nu een ondersteunende tool voor strategische beslissingen ontwikkeld op basis van een geïntegreerde benadering, waarbij de technische aspecten (chemisch en thermodynamisch evenwicht) met de economische aspecten (grondstoffen-inkoop en productiekosten) worden gecombineerd. N-SIDE heeft ook nieuwe oplossingen voor het logistieke beheer bedacht die een snellere en vlottere aanpassing van de distributieketen en het voorraadbeheer mogelijk maken. Het bedrijf is ook stevig verankerd in de farmaceutische industrie en biedt voor deze sector met name wiskundige modellen om de logistiek rond klinische onderzoeken te optimaliseren. Deze oplossingen worden momenteel door twaalf van de twintig grootste farmaceutische bedrijven gebruikt. 

Vroege geografische expansie 

N-SIDE biedt zijn klanten drie verschillende diensten: advies op het gebied van strategische optimalisatie, ondersteuning op basis van maatwerksoftware met gebruikerssupport en gebruik van maatwerksoftware door een zelfstandig team na aanschaf van een vergunning. Het bedrijf, dat onlangs zijn vijftienjarig bestaan vierde, behaalt 90% van zijn omzet in het buitenland, waarvan 50% buiten Europa. Deze vroege geografische expansie komt zowel door een bewuste wens als door een samenloop van omstandigheden. “We begrepen al heel gauw dat we in de staalindustrie verder moesten kijken dan Charleroi en Luik. Na de publicatie van een artikel in een wetenschappelijk tijdschrift werden we benaderd door Braziliaanse staalfabrikanten, waardoor we de Amerikaanse markt konden betreden.” In de farmaceutische industrie lukte het N-SIDE om Eli Lilly and Company als eerste klant binnen te halen. Toen Lilly zich terugtrok naar de Verenigde Staten, werd het jonge Belgische bedrijf gevraagd om zijn optimalisatieprogramma op het hoofdkantoor in Indianapolis te implementeren. Lilly kon namelijk geen gelijkwaardige oplossing in eigen land vinden. Daarna volgden contracten met andere Amerikaanse ondernemingen. 

Het volgen van een wiskundige benadering om strategische beslissingen te ondersteunen, is een onontgonnen gebied, waar nog veel moet gebeuren. Gezien de goede vooruitzichten is N-SIDE niet bang voor de concurrentie, maar het bedrijf moet nog veel moeite doen om mensen over de streep te trekken. “Het is een nieuwe manier om beslissingen te nemen en sommige ondernemingen die we als klanten proberen te werven, snappen het belang er niet van.” Veel prospects twijfelen aan de kracht van cijfers en de mogelijkheid om alles in wiskundige modellen te integreren, alsof hun een beslissingselement ontgaat. Het betreft een nieuw soort diensten, waarvoor geen referenties bestaan. “We moeten de mensen nog opvoeden. Er zijn maar weinig bedrijfsleiders die meteen zeggen: ‘Ik heb een goed operationeel management nodig.’ Ons antwoord is een maatwerktool ontwikkelen, want niet alle ondernemingen werken op dezelfde manier. Dat blijkt meer voor de hand te liggen wanneer je eerst een computermodel van de onderneming maakt om de stromen te bestuderen. In sommige opzichten is deze benadering dus niet natuurlijk en ook niet goedkoop. Toch zijn de voordelen enorm en de payback is eerder in maanden dan in jaren te tellen!” 

 www.n-side.com

N-SIDE IN CIJFERS 

PHILIPPE CHEVALIER BESTUURS - VOORZITTER

Afgestudeerd als civiel ingenieur in de toegepaste wiskunde (UCL) en als master in Operations Research (MIT). Hij is bestuursvoorzitter van N-SIDE, dat hij in 2000 mee oprichtte, maar blijft operationeel onderzoek doceren aan de Louvain School of Management.

JACQUES PRALONGUE CEO

Als civiel ingenieur (VUB) werkte hij mee aan de commerciële ontwikkeling van een aantal universitaire spin-offs (Leuven Measurement Systems, Numeca International). In 2014 trad hij in dienst van N-SIDE om er de functie van CEO te vervullen.