Waw magazine

Waw magazine

Menu
© iStock

Lucht- en ruimtevaartindustrie verlichten de Waalse hemel

  • Business
  • / Dossier
  • / Économie
Wallonie

Door Christian Sonon

Met een omzet van iets meer dan  € 2 miljard speelt de lucht- en ruimtevaartsector slechts een bescheiden rol binnen de Belgische industrie.  Maar wel een strategische rol, want bijna alle programma’s van westerse fabrikanten van vliegtuigcasco’s en -motoren en  van de Europese Ruimtevaartorganisatie lopen via België.


De lucht- en ruimtevaartindustrie, een hightechsector met een hoge toegevoegde waarde en zeer veelbelovende ontwikkelingen in het verschiet, is tegenwoordig een van de zwaartepunten voor de ontwikkeling van Wallonië, van enkele van de grootste ondernemingen in die regio en van een heel netwerk van technologische, innovatieve en proactieve mkb-bedrijven. Maar wat weten we eigenlijk van deze spelers die de Waalse vlag fier laten wapperen? De luchthaven van Charleroi, waar inmiddels meer dan 7 miljoen reizigers per jaar gebruik van maken, en het Euro Space Center in Transinne, dat liefhebbers van ruimtevaart het hoofd op hol brengt, zijn het meest bekend bij het publiek. En verder? Verder zijn er enkele ondernemingen waarvan veel mensen niet op de naam kunnen komen, maar die wel overal ter wereld hun invloed doen gelden, zoals Sonaca, SABCA, Thales, Safran en Amos. En wie de Waalse hemel met een telescoop afspeurt, zal met verbijstering ontdekken dat dit universum door een dikke honderd ondernemingen en onderzoekscentra wordt gecompleteerd. Deze ondernemingen zijn actief op het gebied van onderzoek, ontwikkeling en productie van romponderdelen, motoren, elektronische systemen en software, maar hebben ook de vereiste knowhow ontwikkeld om vliegtuigen en helikopters te repareren, onderhouden en moderniseren. Meer dan 60% van de omzet van deze sector in België komt daardoor voor hun rekening.

Voor meer uitleg over deze sterk groeiende sector hebben we afgesproken met Pierre Sonveaux, die voorzitter is van Skywin, de concurrentiecluster voor de lucht- en ruimtevaart, en Entreprises Wallonnes de l’Aéronautique (EWA).

 

PIERRE SONVEAUX
BIO EXPRESS 

— 71 jaar geleden geboren in Doornik

— Gediplomeerd handelsingenieur (Université de Mons-Hainaut)

— Getrouwd, 3 kinderen en 8 kleinkinderen

— Hij begint zijn loopbaan bij Solvay als financieel analist. Vervolgens wordt hij directeur van de spoorwegdivisie bij La Brugeoise et Nivelles en daarna directeur van de werktuigkundige divisie bij Cockerill Maintenance Ingénierie (CMI).

— In 1995 wordt hij gekozen als kabinetschef van de Waalse minister van Economie, Robert Collignon (destijds ministerpresident van het Waals Gewest). Het eerste dossier dat op zijn bureau ligt, betreft Sonaca, dat toen in financiële moeilijkheden verkeerde en waarvan hij vanaf 1996 bestuursvoorzitter wordt.

— Belangrijkste huidige functies: bestuursvoorzitter van Sonaca, voorzitter van de concurrentiecluster Skywin en voorzitter van Entreprises Wallonnes de l’Aéronautique (EWA). 

Waar komt de Belgische knowhow op dit gebied vandaan?

p.s. — Net als in onze buurlanden heeft de luchtvaartsector zich bij ons ontwikkeld op basis van militaire contracten. SABCA en SABENA vestigden zich respectievelijk in 1920 en 1923 als eerste bedrijven in de buurt van Haren, waar het militaire vliegveld van Brussel lag. Daarna koos Sonaca, of liever gezegd zijn voorloper Fairey, in 1931 voor het plateau van Gosselies, omdat een bedrijfje genaamd SEGA daar een pilotenschool (opgericht door commandant Jacquet, een vliegende aas uit de Eerste Wereldoorlog, red.) en een onderhoudswerkplaats voor vliegtuigen had opgezet.

De vestiging van de Britse fabrikant in Wallonië is het resultaat van economische compensaties die de Belgische regering had gevraagd in ruil voor de aankoop van Fairey Fireflytoestellen voor de Belgische luchtmacht. Na de Tweede Wereldoorlog hervatten Fairey/Sonaca en SABCA het werk met betrekking tot de aanpassing van vliegtuigen die door België zijn gekocht en vanaf de jaren vijftig nemen ze deel aan militaire programma’s. Zo hebben deze twee bedrijven, die de koplopers van de sector in België zijn geworden, deskundigheid opgebouwd met betrekking tot het vervaardigen van onderdelen en het assembleren van vliegtuigen. Tal van militaire programma’s (Gloster Meteor, Hawker Hunter enz.) hebben vervolgens hun orderboeken gevuld, waaronder het beroemde F-16-contract (bestelling van 116 toestellen in 1975 om de F-104G’s te vervangen en 44 toestellen in 1983 om de Mirages te vervangen, red.), dat opnieuw door compensaties aan de bloei van deze twee bedrijven heeft bijgedragen. En door uitbestedingen heeft daarna ook de ontwikkeling van de Waalse luchtvaartsector rond Gosselies een impuls gekregen.

Wat zijn tegenwoordig de sterke punten van de Waalse ondernemingen?

p.s. — Hun specialisatie. Om concurrerend te zijn in deze sector, moeten bedrijven namelijk beschikken over een prominent product, dat ze indien mogelijk aan de hele industrie kunnen verkopen, en daarmee een leidende positie innemen. Dat noemen we een nichestrategie. Het F-16-contract is daarvan een goed voorbeeld. De bedrijven rustten niet op hun lauweren, maar begrepen dat ze op basis van deze gegarandeerde werkzaamheden een strategie moest uitstippelen om zich met een andere, specialistischere activiteit te herpositioneren op de markt. Zo heeft Sonaca zich gespecialiseerd in vleugelvoorrandsystemen, SABCA Gosselies in het onderhoud en herstel van militaire uitrustingen, Safran in Herstal in lagedrukcompressors voor motoren, Siemens Samtech in Luik in digitale simulaties, Thales in Charleroi en Euro Heat Pipes in Nijvel in vermogenssystemen voor satellieten, Amos en het Centre Spatial de Liège in optische systemen, en Spacebel en Deltatec in besturingssoftware voor satellieten. Deze en vele andere ondernemingen wisten een strategie op te stellen die aan de kenmerken van de sector en de typisch Belgische concurrentiefactoren is aangepast. In het buitenland staan ze voor dynamiek en innovatie. Verder staan ze open voor samenwerking, wat ook een sterk punt is.

HET SECTOR IN WALLONIË  

OMZET
€ 1,600 000 000
waarvan € 1,35 miljard in de luchtvaart
en € 250 miljoen in de ruimtevaart.

ARBEIDSPLAATSEN
7 000
waarvan 5500 in de luchtvaart
en 1500 in de ruimtevaart.

EXPORT
Iets meer dan 90%

GEMIDDELDE JAARLIJKSE GROEI IN TIEN JAAR
3%
 

De sector groeit sterk. Wat zijn de vooruitzichten op langere termijn? 

p.s. — Zoals blijkt uit de onderzoeken die Airbus, Boeing, Bombardier, Dassault en Embraer hebben uitgevoerd, blijft de luchtvaartmarkt zeer veelbelovend. Het orderboek van Airbus is bijvoorbeeld voor meerdere jaren gevuld! Maar de concurrentie is feller aan het worden, met name vanuit Rusland en China, twee landen met serieuze ambities op dit gebied. Rusland is al op de markt aanwezig met regionale jets (Sukhoi, red.), die met de toestellen van Embraer concurreren. En bij de Chinese fabrikant Comac, die vliegtuigen met een smalle romp van het type A320 bouwt, stromen de orders binnen. Het feit dat deze toestellen nog niet internationaal gecertificeerd zijn, geeft zijn westerse concurrenten nog wat respijt, maar de druk begint steeds groter te worden. Want hoewel de prestaties niet op het niveau van Airbus of Boeing liggen, zal de prijs van dit toestel zeker interessanter zijn. En China wil graag een burgerluchtvaartindustrie op poten zetten die op termijn in alle segmenten kan concurreren met het duopolie Airbus-Boeing. Voor onze hele industrie is het dus van het grootste belang om werkzaamheden binnen een zeer breed spectrum te hebben en zich tot alle fabrikanten te kunnen richten, zodat de vaste kosten zo ruim mogelijk afgeschreven kunnen worden. De prijzen moeten interessant blijven voor de klanten van onze ondernemingen, maar mogen de rentabiliteit niet aantasten, want voor onderzoek zijn grote financiële inspanningen vereist.

Militair gezien denkt België erover om zijn F-16’s te vervangen. Maar het ziet ernaar uit dat het Belgische bedrijfsleven geen economische compensaties meer hoeft te verwachten. 

p.s. —  In 1975 stelde de aanschaf van deze toestellen de Belgische en vooral Waalse luchtvaartindustrie in staat om zich consequent te ontwikkelen door middel van samenwerkingsovereenkomsten – met name op het gebied van productie en onderhoud – met Lockheed Martin. Het rendement op de oorspronkelijke investering wordt geschat op 170 %: een record! Sindsdien heeft Europa zich ermee bemoeid en zijn industriële wederdiensten wettelijk niet meer toegestaan. Het besluit om de F-16 te vervangen, wordt waarschijnlijk in 2018 genomen, maar het staat nu al vast dat zijn opvolger, of dat nu de F-35, de Rafale of de Eurofighter is, volledig gemonteerd in België aankomt. We moeten de verschillende concurrenten er dus van overtuigen om andere vormen van samenwerking met de Belgische industrie aan te gaan, op een gebied waar die bijzonder deskundig is. Dat wordt heel ingewikkeld en er staat nog niets vast. Gelukkig hangt het voortbestaan van onze ondernemingen niet af van dat toekomstige contract, zoals in 1975 wel het geval was.

 

 


Zoals blijkt uit de onderzoeken die Airbus, Boeing, Bombardier, Dassault en Embraer hebben uitgevoerd, blijft de luchtvaartmarkt zeer veelbelovend. Het orderboek van Airbus is bijvoorbeeld voor meerdere jaren gevuld!


ENKELE SPELERS

SKYWIN

Dit is de Waalse concurrentiecluster voor de lucht- en ruimtevaartsector. Skywin werd in 2006 opgericht in het kader van het Marshallplan en bundelt thans een honderdtal ondernemingen, zes universiteiten en scholen, tien onderzoeks- en drie opleidingscentra. De voornaamste taak van de concurrentiecluster is het opzetten en begeleiden van erkende projecten (72 uitgevoerde projecten in tien jaar voor 225 miljoen aan vastgelegd budgets, waarvan twee derde door het Waals Gewest en een derde door de privésector is gefinancierd) om synergieën tussen de bedrijven en universiteiten tot stand te brengen en de lucht- en ruimtevaartsector in Wallonië te ontwikkelen. Samen met het Wallonie Aerotraining Network (WAN), het competentiecentrum voor de luchtvaart, heeft Skywin al 230.000 cursusuren gegeven en 5400 mensen opgeleid (ondernemingspersoneel en werkzoekenden).

ENTREPRISES WALLONNES DE L’AÉRONAUTIQUE (EWA)

Deze vereniging heeft ten doel om de solidariteit en professionele samenwerking tussen haar leden te onderhouden en versterken. EWA is ook de gesprekspartner bij uitstek van de Belgische gewestelijke en federale overheden voor alle onderwerpen die verband houden met de luchtvaart. EWA bundelt zestig ondernemingen (5000 directe arbeidsplaatsen).

WALLONIE ESPACE

Deze vereniging omvat 36 ondernemingen en universiteiten die actief zijn op het gebied van ruimtevaartonderzoek en -ontwikkeling in Wallonië en Brussel. Wallonie Espace stelt zich ten doel om de sector bij de overheid te promoten om subsidies te krijgen, de belangstelling van het publiek te stimuleren, de uitwisseling van informatie tussen haar leden te bevorderen en synergieën tot stand te brengen.

CENAERO

Dit is het centrum voor toegepast onderzoek in de luchtvaartsector. Cenaero heeft als taak om zeer betrouwbare methoden en tools voor digitale simulatie te leveren aan ondernemingen die betrokken zijn bij een proces van prestatie- en concurrentievermogen en technologische innovatie. Het centrum omvat een vijftigtal ingenieurs en is gevestigd in de Aéropole de Gosselies, waar het in 2002 met zijn activiteiten begon.

Your opinion counts