Aan de oppervlakte van die befaamde en nog steeds smeulende slakkenbergen is er in Charleroi dag en nacht een intens bruisend cultuurleven, met avant-gardisme en participatie als boegbeelden. Volgend overzicht van de culturele topplaatsen in de stad kan uiteraard nooit volledig zijn.

Le Rockerill

The Rockerill Art Industry is een in de vroegere Forges de la Providence gevestigde alternatieve concertzaal en tentoonstellingsruimte. Sinds 2007 werkt een kunstenaarscollectief vlijtig aan de reconversie van die charismatische resten van de vroegere regionale staalnijverheid. Onder impuls van het team van de vzw Rockerill Production is deze in 1832 gebouwde kathedraal van staal en beton geen verlaten erfgoed meer, doch een stedelijk centrum voor populaire, sociale en alternatieve cultuur. Daar vinden nu ongeveer 60 evenementen per jaar plaats, waarbij meer dan 200 nationale en internationale kunstenaars betrokken zijn. De muziekprogrammatie van Rockerill is belangrijk en draait hoofdzakelijk rond rock en elektro. Volgens Jean-Christophe Gobbe, die instaat voor de coördinatie van de elektroprogrammatie, is “muziek een factor die mensen bij elkaar brengt. En ons stokpaardje vanaf het begin is een positief beeld te geven van de stad, ervoor te zorgen dat de inwoners van Charleroi weer buitenshuis komen en dat we ook mensen van buiten de stad aantrekken. Dit is een heel speciale, zelfs magische plaats. Het moeilijkste is de mensen voor de eerste keer over de drempel te krijgen, maar eens ze de ‘kathedraal’ hebben gezien, zijn ze gelukkig. Wat de programmatie betreft, zijn we alternatief, ja, maar we trachten niet elitair te zijn. Le Rockerill, dat is op de eerste plaats een levensproject en er is nog veel te doen. We evolueren en we ontwikkelen ons elk jaar.”

Le Rockerill telt vier grote polyvalente ruimten. De inkomhal, die ook de kathedraal wordt genoemd, en de Forges zijn tentoonstellingszalen, terwijl de “Rockerill”-ruimte bestaat uit een concertzaal met 250 plaatsen. De “Grote Zaal” is dan weer bestemd voor de belangrijkste evenementen. De vereniging organiseert niet enkel het hele jaar door concerten en avonden, maar geeft in de zomer en tot oktober ook elke donderdag “Apéros Industriels” met concerten beneden en dj’s boven (van 21 tot 4 u). Twee festivals dienen bovendien als anker voor de Rockerill-kalender: het Rockerill Roots Festival (eind augustus) en het Uzine Festival (begin september).

BPS22

“Bâtiment Provincial du Boulevard Solvay n°22”, dat is de naam die schuilgaat achter het acroniem BPS22. Men noemt het ook het Kunstmuseum van de Provincie Henegouwen en het huist in de vroegere turnzaal en ateliers van de Arbeidsuniversiteit van Charleroi, die naar aanleiding van de Wereldtentoonstelling van Charleroi in 1911 werden gebouwd.

Met 2500 m² tentoonstellingsruimte is het gebouw een van de grootste kunstmusea van Franstalig België. Het bewaart bovendien de 6000 werken van de verzameling van de Provincie Henegouwen, die de 19^e, de 20^e en het begin van onze 21^e eeuw bestrijkt. Bovendien heeft het BPS22 zijn eigen verzameling aangelegd, die op de Belgische visuele punkcreatie gericht is.

Sinds het begin van de jaren 2000 programmeert het BPS22 tijdelijke tentoonstellingen (twee per jaar), die aandacht besteden aan kunstvormen die vragen stellen bij de actualiteit en de aan onze tijd inherente verschijnselen. Samen met de tentoonstellingen vinden er geregeld muziekevenementen plaats en worden er toneelstukken en dansvoorstellingen opgevoerd.

Het BPS22 heeft een lange renovatie gekend tussen 2014 en 2015. Vandaag is het een hybride plaats. De Grote Zaal van 1000 m² heeft haar industriële kant bewaard om plaats te bieden aan hedendaagse experimentele kunstvormen. De White Box (of Pierre Dupont-zaal) van 800 m² beantwoordt aan de internationale museumnormen om meer kwetsbare werken te kunnen tonen.

In de herfst van 2016 brengt het BPS22 twee tentoonstellingen die van 24 september 2016 tot 22 januari 2017 zullen duren. De eerste heet “Panorama” en bestaat uit een reeks hedendaagse werken die, op basis van de verzamelingen de Provincie Henegouwen, een nieuwe kijk willen geven op het genre van de landschapsschilderijen. Ze stellen met andere woorden vragen over de verhouding tussen mens en natuur en architectuur. De tweede tentoonstelling, “Metamorphic Earth”, dompelt de toeschouwer door middel van videobeelden onder in de nieuwe theorieën over de evolutie van de planeet.

L’Eden

“L’Eden, dat is het Cultureel Centrum van Charleroi en het speelt een centrale rol in de stad”, verklaart Fabrice Laurent, die er de directeur van is. In dat uit 1885 daterende gebouw, dat de eerste schouwburg van de streek was, kan het publiek zich nu vermaken met een hele reeks activiteiten, gaande van kinderconcerten over workshops voor uiteenlopende kunsttechnieken, toneelvoorstellingen, elektroavonden en roller disco of slam, tot danswedstrijden enzovoort. “Hier vinden we dat cultuur iets te maken heeft met antropologie. Wij zijn niet alleen programmakers, maar veeleer dragers van projecten, begeleiders en gangmakers. L’Eden, dat is meer een plaats om te leven, dan een schouwburg”,meent Fabrice Laurent. “De burger is hier aan de eer. Wij zijn van oordeel dat cultuur door de mensen wordt gemaakt. Wat ons speciaal maakt, is onze participatieve kant en onze talrijke partnerschappen met andere instellingen.”

Naar aanleiding van het 350-jarig bestaan van de stad kreeg L’Eden opdracht om een nieuwe reus – of juister: een reuzin – te maken ter aanvulling van de huidige groep, die er elf telt, waarvan tien mannen. Om het uitzicht van de nieuwelinge te bepalen, heeft L’Eden, helemaal in de geest van openheid naar de burgers, deze laatsten hun mening gevraagd. Zo kreeg Julia kort zwart haar en is haar huid versierd met tatoeages. “Typisch een figuur uit het multiculturele Charleroi,” vindt de directeur.

Deze zomer keert ook de “Charleroi Academy” terug (met zes bijeenkomsten tussen 15 oktober 2016 en 20 mei 2017). Ditmaal brengt ze een reeks ontmoetingen rond het stadsproject, voordrachten over stedelijke ontwikkeling, bezinningsmomenten enz. “Charleroi op de bank,” zegt Fabrice Laurent, “zoals een psychoanalyse van het Zwarte Land.”

Le Vecteur

Het is in het oude Vaudevilletheater dat de atypische cultuur, die in het Zwarte Land blijkbaar zozeer wordt gewaardeerd, haar tenten heeft opgeslagen via de activiteiten van de vzw Orbitale en, vooral, er haar project “Le Vecteur” een onderkomen geeft. Het instituut ontstond in 1998 uit het brein en door de handen van jonge afgestudeerden in de communicatie. Le Vecteur heeft een beetje rondgezworven in Charleroi, tot het zich in 2007 in het stadscentrum vestigde. Het instituut wenst zichtbaarheid te geven aan cultuur die atypisch is, dat wil zeggen avontuurlijk, buiten de normen en multidisciplinair. In feite organiseert Le Vecteur filmvoorstellingen en concerten (soms beide tegelijk), letterkundige workshops, tentoonstellingen van beeldende en digitale kunst, pedagogische ateliers enz. Ze heeft ook een appartement voor inwonende kunstenaars, een brouwerij en een openbare bibliotheek die gewijd is aan opkomende kunsten en transversale culturen. In Charleroi, de underground-plaats bij uitstek (die wordt aanbevolen door zangeres Mélanie De Biasio)!