Zoals de tragische gebeurtenissen van juli er ons aan hebben herinnerd, is de ecologische overgang, als reactie op de klimaatverandering, een van de grootste uitdagingen van onze eeuw. De overheid moet in de tijd op duurzaamheid inzetten door transversaal te handelen. Daarom heeft het Naamse stadsbestuur in 2018 besloten een schepenambt voor ecologische overgang te creëren.

“We moeten alleszins onze leefomgeving, onze manieren van reizen, consumeren en eten aanpassen. Als we niets veranderen, gaan we regelrecht de vernieling in”, bevestigt men van de kant van het nieuwe kabinet. Terwijl die materies vóór de creatie van dit schepenambt werden behandeld door gespecialiseerde diensten en afdelingen (zo werd de meting van de luchtkwaliteit vroeger bijvoorbeeld beheerd door de dienst voor het wegennet) en er slechts één persoon halftijds ter beschikking stond voor het overgangsbeleid, kan de Stad nu rekenen op bijna zes voltijdse equivalenten om projecten in verband met die materie uit te voeren.

Lucht, klimaat en energie vergen een maatschappelijke aanpak

Als die krachtenbundeling tot een grotere bestuurlijke doelmatigheid leidt, zal ze ook leiden tot een betere herkenbaarheid van en tot meer begrip voor die acties bij de bevolking. Bewustmaking en participatie vormen de kern van de aanpak van de ecologische overgang. Dat is een van de doelstellingen van de nieuwe Lucht, Klimaat en Energiedienst (Service Air, Climat et Energie - S.A.C.É). Om het toekomstige Lucht-, Klimaat- en Energieplan voor 2030 (Plan Air, Climat, Energie à l’horizon 2030 - PACE 2030) te helpen opstellen, zal het College de mening vragen van een burgerpanel dat uit twintig inwoners van Namen bestaat. “Om zo dicht mogelijk bij het dagelijks leven te blijven van de mensen die als eersten met die veranderingen te maken krijgen, zal de leeftijdsgroep van 18 tot 35 jaar het meest vertegenwoordigd zijn.” In het najaar zal er een oproep worden gedaan om zich kandidaat te stellen. Voor de rekrutering en de leiding van de negen geplande werkgroepen zal de vzw Namur Ecoconso instaan. Het departement wil hand in hand werken met verschillende burgerinitiatieven die al bestaan, zoals de Naamse Energiekring (Ceinture Énergétique Namuroise - CEN), dat is de plaatselijke afdeling van de burgercoöperatie voor nuluitstoot, die de lokale productie van hernieuwbare wind, water en zonne-energie stimuleert.

Een nieuwe “duurzame wijk” in Jambes

Aangezien ruimtelijke ordening een van de hefbomen is van de ecologische overgang, werd de daarvoor bevoegde dienst nauw betrokken bij de nieuwe bestemming van het voormalige terrein van de Geniekazerne in Jambes. In maart werd dat voor een bedrag van
25,5 miljoen euro verkocht aan de Waalse vastgoedreus Thomas & Piron. Het project voorziet in het bouwen van 445 woningen op een oppervlakte van 8,7 hectare, dus met een kleinere woningdichtheid dan in een stedelijk kader gebruikelijk is. De wil is dat die wijk wordt ontwikkeld als een bewoond park. In het kader van die verkoopprocedure hebben we zeer specifieke eisen gesteld, die gebaseerd zijn op de vijfentwintig doelstellingen van de Waalse referentietekst voor duurzame wijken.

Lokale producenten steunen

Duurzame voeding is een ander thema waaraan de schepen sinds het begin van de legislatuur werkt. Ze stelde voor en maakte het mogelijk om een bezinningskader te creëren, namelijk de Duurzame Naamse Voedingsmiddelenindustrie (Conseil Agro-alimentaire Durable Namurois - CADNamurois), die bestaat uit zestien burgers uit de acht categorieën van het voedselsysteem, van producenten tot consumenten, met inbegrip van de verwerkers en de verkopers.

Binnen het kader van CADNamurois wil men plaatselijke producenten helpen om hun waren te verkopen, zodat ze er kunnen van leven en zodat duurzaam voedsel binnen eenieders bereik komt. Een van de partners op het terrein is de Naamse Voedingsmiddelenkring (Ceinture Alimentaire Namuroise - CAN), een structuur voor studie, bewustmaking, netwerking en ondersteuning van de belanghebbenden uit de sector.
“Een van onze activiteiten is het bestuderen van de verschillende ketens voor kaas, brood en groenten, om te komen tot een zo juist mogelijk evenwicht tussen vraag en aanbod”, zegt opdrachthoudster Geneviève Malherbe. Volgend jaar wil die kring een netwerk vormen om de zes stedelijke gemeenschapskeukens te bevoorraden met tuinbouwproducten voor 2500 maaltijden per dag !

Voedselautonomie omvat méér dan spectaculaire acties en bestaat ook uit kleine initiatieven die kunnen bijdragen tot een andere manier van produceren en consumeren. Dat is het geval met de operatie On a maraîché sur la terre (We kweekten groenten op eigen bodem), die zoekt naar stukken land die er doelloos bijliggen omdat de eigenaars geen zin, mogelijkheid of tijd hebben om ze te bewerken, en die dan worden aangeboden aan jonge tuiniers die op zoek zijn naar land om iets op te verbouwen.

Om Namen veerkrachtiger te maken op het gebied van voeding en energie, moeten we andere gewoonten en levenswijzen aankweken en iedereen daaraan doen meewerken.

Welke wegenwerken zijn er voltooid of in uitvoering? Hoeveel kinderdagverblijven of lagere scholen zijn er in elk van de zesenveertig districten van het grondgebied? Hoeveel eenoudergezinnen of kinderen tussen 5 en 18 jaar zijn er? Welke graven zijn er geregistreerd op de dertig openbare begraafplaatsen van de entiteit? Waar bevinden zich de bibliotheken, de openbare vuilnisbakken? Waar zijn de opmerkelijke gebouwen en sites die men op oude foto's en ansichtkaarten aantreft ?

Dat zijn slechts enkele van de 173 geanonimiseerde datasets uit dertien thema's en honderd trefwoorden, die op de stadssite van Namen te vinden zijn. “Hoe meer data we hebben, hoe beter we ons grondgebied kunnen begrijpen en hoe beter we er gebruik zullen kunnen van maken”, stelt Samuel Nottebaert, geomaticaspecialist en sitemanager.

Namen is een van de eerste steden in België die sinds juni 2018 een Open Data-platform (of portaal) heeft. Het wil daarmee de informatiezoekende burger bijstaan, het stadsbestuur helpen bij het nemen van beslissingen en datzelfde bestuur ook doorzichtiger maken. Het is een transversaal project dat niet aan één afdeling gebonden is. Al die gegevens stonden reeds ter beschikking van de verschillende diensten en lokale besturen. “Andere steden hebben die informatie in de vorm van Excel-tabellen. Wij wilden ze echter toegankelijker maken door ze te combineren met de cartografie.”

Bijna 5000 bezoeken per maand

In drie jaar tijd is de lijst met beschikbare datasets flink gegroeid. Vandaag wordt de site 4000 tot 5000 keer per maand geraadpleegd. Veel architecten downloaden bijvoorbeeld 3D-informatie uit Namen om hun projecten beter te visualiseren in hun directe omgeving. Veel van het materiaal dat online wordt geplaatst, is een reactie op de vraag van het publiek. Zo is het naar aanleiding van een verzoek van een burger dat er GPS-coördinaatbestanden zijn toegevoegd aan de kaarten van natuurwandelingen en routes. “We weten niet hoe ver we met die gegevens kunnen gaan. We willen het hergebruik ervan op een creatieve manier promoten, zowel bij de burgers als bij het bestuur en het onderwijs.”

Voor de toekomst van de site blijven alle mogelijkheden open. Samuel Nottebaert wil graag meer communicatie met de burgers om feedback van hen te krijgen en om beter te zien welke gegevens nuttig zijn voor de economische ontwikkeling.

In dienst van de mobiliteit

Als we een dienst aangeboden krijgen, raken we eraan gewend. En we kunnen die heel vlug niet meer missen. In september 2020 lanceerde de stad haar intelligent vervoerssysteem. Een op kunstmatige intelligentie gebaseerde methode voor het bevorderen van de mobiliteit, die sinds januari 2019 werd uitgetest. In het zichtbare deel bestaat het uit een reeks panelen die langs de acht invalswegen van de stad en de boulevards rond de Corbeille staan opgesteld. Die lichtpanelen geven informatie over de verkeerssituatie, stellen andere routes voor, geven inlichtingen over de parkeerruimte in het stadcentrum en bieden multimodale alternatieven aan. De gegevens zijn afkomstig van zeventien omgevingscamera's die de reistijd op verschillende trajecten berekenen. “Ze voeren metingen uit en stellen statistieken over de evolutie van de reistijden op, doch ze maken geen voorspellingen”, aldus Michael Petit, hoofd van de gemeentelijke mobiliteitsdienst. Er zou bijvoorbeeld ook informatie moeten worden aan toegevoegd over de beschikbaarheid van plaatsen voor personen met beperkte mobiliteit.

Met dat systeem willen we een volledig beeld van de mobiliteit bieden ; het dient dan ook niet uitsluitend voor het autoverkeer. In de drukste bushokjes krijgt men informatie over de wachttijden voor de bussen. Fietsers krijgen ook inlichtingen over fietsparkeerplaatsen, fietsvoorzieningen en fietsroutes. Voor het ogenblik hebben de systeembeheerders besloten geen speciale toepassing ter beschikking te stellen, maar de gebruikers liever naar de portaalsite te verwijzen. “Het systeem is nog volop in ontwikkeling, maar zou zich binnen zes tot twaalf maanden moeten stabiliseren met meer realtime data. Op langere termijn zouden we voorspellingen moeten kunnen maken.”

Binnenkort intelligente verlichting

Ook voor de verlichting van wegen zijn er veranderingen op til. Maar zelfs als er sensoren zijn aangebracht, kunnen we de verlichting nog niet aanpassen aan de drukte van het autoverkeer. Het stadsbestuur opteerde liever voor een veralgemeende dimming van de verlichting tussen 22 uur en 6 uur, wat nu dankzij de nieuwe LED-lampen al een besparing van 50 % mogelijk maakt. Uiteindelijk zou een beperkt aantal plaatsen, zoals de site van de Confluence en die van de Citadel, moeten worden uitgerust met een verlichting met variabele intensiteit op basis van het aantal wandelaars.

De toekomst van Namen ? Die loopt zeker langs het NID. Of je van een oever van de Maas of van de Samber komt, of je over de fiets en voetgangersbrug l’Enjambée loopt of uit de lucht valt, je zult niet naast het futuristische gebouw aan de Confluence kunnen kijken, dat het nieuwe uitstalraam van de Waalse hoofdstad is.

NID betekent “Namur intelligente et durable” (IDN of Intelligent en Duurzaam Namen). Symbolisch staat dat nieuwe gebouw voor een ontmoetings-, bezinnings- en gespreks- plaats, waar burgers kunnen discussiëren over de toekomst van hun stad. Een broedplaats voor de “architecten” van het nieuwe Namen. Om er meer over te vernemen, spraken we met Sophie Marischal, het jonge hoofd van het NID.

Hoe ontstond het NID?

Vanaf 2008 beseften we tijdens de weken over duurzame ordening dat de burgers graag in debat zouden gaan over de toekomst van hun stad. In 2015 hebben we een paviljoen voor stadsplanning opgericht, dat een ontmoetingsplaats was in het Stadhuis zelf. Dat instrument bleek echter een maatje te klein. Tegelijkertijd werd er een wedstrijd uitgeschreven voor het heraanleggen van de Grognon-site, die de Espace Confluence is geworden. Een emblematische plek, aangezien ze de wieg van Namen en de zetel van het Waals parlement is. Het lag dus voor de hand dat we daar een debatruimte voor de burgers zelf zouden creëren en van de site het uitstalraam van een intelligente en innovatieve stad maken.

Welke functies heeft dat gebouw?

Het NID heeft twee bouwlagen. Op het gelijkvloers, ter hoogte van de kaden van Samber en Maas, bevindt zich al een café-restaurant dat op de korte ketens is gericht. Maar de verdieping, die op het niveau van de esplanade ligt, zal binnenkort een voor de burgers bestemde ruimte krijgen, die aan intelligente en duurzame innovatie is gewijd. Die bestaat uit drie delen. Een ontvangstruimte waar aan de bezoekers uitleg zal worden gegeven over verschillende universele thema’s zoals de klimaatverandering en de nieuwe technologieën, om hun te tonen dat de steden verantwoordelijk zijn voor veel klimaatverstoringen, maar dat we kunnen reageren. Zo komen ze in het tweede gedeelte, waar het gaat over thema’s die om de twee jaar zullen veranderen. Nu bespreekt men er stadsontwikkeling in de ruime zin. Met behulp van een interactieve en ludieke scenografie zullen de bezoekers er kennismaken met de mobiliteitsproblemen in de stad, met de kosten voor stadsspreiding, alsook met digitale en menselijke intelligentie en met veerkracht. Door middel van virtuele werkelijkheid zullen ze zelf hun stad kunnen opbouwen door keuzes te maken. De derde ruimte is een debatruimte over het Namen van morgen, waar ze in een virtuele werkelijkheid kunnen rondgaan in het Namen van gisteren en van morgen, opdat ze zouden kunnen begrijpen waarom en hoe de stad is geëvolueerd.

Welke zijn de voornaamste uitdagingen waarvan de stad haar bevolking bewust wil maken?

De mobiliteit in het centrum van Namen en op de invalswegen, de klimaatverandering en de voedselautonomie zijn heel reële problemen, die het stadsbestuur hebben aangezet om samen te werken met panels van bewustgemaakte burgers. Er werd onderzoek gedaan naar plaatselijke oplossingen, zoals naar het autovrij maken van straten en de kwetsbaarheden van het Naamse grondgebied ten aanzien van de klimaatverandering. En de bewoners deden concrete voorstellen of zullen dat doen. Over het algemeen kan men zeggen dat we vooral moeten leren zien hoe Namen de overgang kan maken door er de inwoners bij te betrekken en door een beroep te doen op solidariteit. In dat opzicht werkt het NID echt als een interface tussen de burger en het beleid. Tegen midden oktober zou het volledig moeten ingericht zijn.

Het Paviljoen en de Kikk

Een andere emblematische plaats en een ander gebouw dat morgen een eersterangsrol zal spelen te Namen, is het vroegere paviljoen voor de Wereldtentoonstelling in Milaan uit 2015. Het werd door de Naamse architect Patrick Genard ontworpen in natuurlijke en flexibele materialen en won een prijs voor zijn ecologisch design. Dat gebouw met een oppervlakte van 2500 m2 werd door de Stad Namen aangekocht en weer opgetrokken op de esplanade van de Citadel, waar het een tweede leven begint, aangezien het nu helemaal gewijd is aan de digitale overgang. Via een ludieke aanpak, met een combinatie van kunst, wetenschap en technologie, zal het Paviljoen tentoonstellingen, workshops en voordrachten aanbieden. Het werd deze lente ingewijd met de tentoonstelling “Humans/Machines”, maar nu is het weer gesloten om de inrichting ervan af te werken en om de instellingen te optimaliseren met het oog op de grote opening in 2022.. Het permanente tentoonstellingscentrum verkeert in goede handen, aangezien het beheer ervan werd toevertrouwd aan de vzw Kikk, die het al tien jaar opneemt tegen de heersende opvattingen over creativiteit, en digitale technologieën, en wel via een samenwerkingsruimte die voorzien is van een Fab Lab, een platform voor kunstproductie, en natuurlijk via het Kikk Festival, waarvan de tiende uitgave gepland is voor 4 tot 7 november 2021.

Ik werd in Namen geboren en ben 45 jaar. Mijn graduaatsdiploma fotografie haalde ik bij Sint-Lucas in Luik. Ik begon als zelfstandig persfotograaf voor verscheidene kranten en werkte later voor het Brusselse persagentschap Isopress. Daar maakte ik vooral foto’s van politici en van de koninklijke familie. Ik heb ook veel portretten gemaakt, meer bepaald voor economische tijdschriften.

Drie jaar geleden begon ik me toe te leggen op toeristische fotografie, waardoor ik opnamen van landschappen kon maken, mijn grootste passie. Ik heb ook verscheidene licenties behaald voor het besturen van drones. Ik ben er dol op in de ochtend met mijn fototas de natuur in te trekken.

Ik beschouw mezelf als een schepper van beelden, foto’s en video’s voor de communicatie van grote en kleine ondernemingen, voor particulieren en voor overheidsdiensten.

Ik werk eigenlijk nog alleen in Wallonië, een mooie en diverse streek, waar ik heel veel van hou.