Waw magazine

Waw magazine

Menu
© iStock

Epitopoietic Research Corporation - Kanker van binnenuit overwinnen

  • Business
  • / Innovation
Brabant wallon  / Gembloux

Door Gilles Bechet

Een Waalse kmo ontwikkelt – met een innovatieve aanpak  via het eigen immuunsysteem van de patiënt – een vaccin tegen een hersenkanker die tot vandaag niet behandelbaar was.


Glioblastoma multiforme is een uiterst kwaadaardige tumor die verantwoordelijk is voor 60% van alle hersenkankers. Curatieve behandelingen via chirurgie, chemotherapie en radiotherapie blijken grotendeels ondoeltreffend: 75% van de patiënten sterft in de 18 maanden na de diagnose. Zonder behandeling is de fatale termijn meestal zelfs korter dan drie maanden

De afweer stimuleren 

Er is echter hoop! De Waalse kmo ERC Belgium ontwikkelt een behandeling op basis van immuuntherapie die de eigen immunorespons van de patiënt moet stimuleren. Alles begon bij de briljante intuïtie van Apostolos Stathopoulos die neurochirurgie studeerde aan de universiteit van Luik. Tijdens een operatie waarbij hij assisteerde, kreeg hij pardoes een straal kankercellen in zijn ooghoek. Na de eerste paniekreactie verwierp hij het idee dat hij de ziekte zomaar op die manier kon oplopen: hij rekende intuïtief op het vermogen van zijn immuunsysteem om deze vreemde kankercellen af te blokken. En precies dát zette hem aan het denken. Enkele jaren later bracht de piepjonge arts enkele beroemde specialisten inzake immuunreacties en kanker bijeen in Parijs, om na te denken over het stimuleren van het eigen afweersysteem. Twee principes stonden daarbij voorop: enerzijds kon het haast niet anders dan dat ons complexe, performante immuunsysteem, vrucht van miljoenen jaren evolutie, bekwaam zou zijn om ons te genezen van kanker; anderzijds was er de eigenschap van ons lichaam om vreemde elementen af te stoten.

In 2008 richtte dr. Stathopoulos zijn bedrijfje ERC op (Epitopoietic Research Corporation). Zijn intuïtie was intussen concreet bevestigd door de eerste testen op dieren: glioblastoma multiforme is wel degelijk te bestrijden door injecties met het product Gliovac. Dit vaccin verbindt kankercellen van de patiënt met cellen die werden afgenomen bij minstens drie andere patiënten. Door hierbij verschillende allogene tumoren in te schakelen, wordt rekening gehouden met de variabiliteit van kanker en wordt een krachtige immuunreactie uitgelokt die zich ook op de tumorcellen van de patiënt zal richten. De complete behandeling duurt twee jaar, met 12 injectiecycli van drie weken. In het begin volgen deze cycli elkaar snel op; vanaf de zesde maand wordt het interval groter. Het gaat om één injectie per keer, zodat de behandeling niet zwaar noch invasief is. 

Een “schrijnende gevallen”-behandeling

Het product wordt nu klinisch onderzocht in Irvine (universiteit van Californië, VS). Hier worden 84 patienten dubbelblind behandeld. “Indien de resultaten aansluiten op onze verwachtingen, vragen we een voorwaardelijke commercialisering aan”, vertelt communicatiedirecteur Paul Petit Jean. Dit kankertype behoort tot de “weesziekten” met slechts 3 à 5 slachtoffers op een populatie van 100.000 mensen, zodat de farmasector niet staat te trappelen om te investeren in onderzoek. Wegens het zeer hoge sterftecijfer door het glioblastoom en het ontbreken van bevredigende therapeutische oplossingen wordt het gebruik van Gliovac echter toegestaan – met toestemming van de bevoegde lokale autoriteiten – in het kader van de “schrijnende gevallen”-regeling. Zo zijn alvast zeer bemoedigende eerste resultaten geboekt bij patiënten in heel de wereld. “Er werden nog geen bijwerkingen genoteerd behalve migraineopstoten, die veeleer te maken hebben met de tumor, en erythema’s (rode plekken op de huid). Mensen die niet meer konden spreken, kregen hun spraak terug; bij anderen zagen we hun mobiliteit spectaculair verbeteren.”

Een van de missies van Paul Petit Jean is de wereld rond te reizen om diverse lokale medische autoriteiten te briefen over de revolutionaire behandeling. Waar mogelijk sluit hij akkoorden voor een “schrijnend geval”-behandeling. “In een ziekenhuis in Carthagena (Colombia) sprak ik met een gerenommeerde neurochirurg. Hij vroeg me of een behandeling mogelijk was voor de jonge eigenaar van een scootergarage.” Toen de behandeling startte, was hij al hervallen en had zijn echtgenote hem net verteld dat ze in verwachting was… Dankzij Gliovac heeft hij zijn kind geboren zien worden en was hij zelfs getuige van de eerste stapjes. “Wij behandelen voorlopig slechts een zeer beperkt aantal patiënten, maar als we iemand een kans kunnen geven tegenover een ongeneeslijke ziekte, doen we dat.” Deze openheid wekt enorm veel hoop, maar de behandeling is niet altijd mogelijk. Dat heeft vaak meer te maken met administratieve en wettelijke dan met medische redenen.

Vandaag, nu fase 1 wordt afgerond, erkent iedereen alvast dat Gliovac geen enkel gevaar vormt voor de volksgezondheid. De behandeling is echter nog te nieuw om al te kunnen garanderen dat het organisme, zodra het macrofage systeem alle kankercellen vernietigd heeft, op lange termijn die veerkracht tegenover de ziekte zal kunnen handhaven.

Tumorenbank 

ERC Belgium voerde zijn eerste pre-researchtests uit in wetenschapspark Crealys in Gembloers (Gembloux) en onderzoekt daar nu ook de effecten op pancreas-, long-, eierstok- en andere kankers. Voor de productieactiviteiten moeten we 200 km noordelijker zijn, in Schaijk (Nederland). ERC Nederland herbergt er zijn tumorenbank en de entiteit die het vaccin produceert. De tumoren die bij patiënten worden weggenomen, worden naar hier gestuurd om een persoonlijk vaccin te prepareren. Het hele proces, van tumorverwijdering tot bezorging van het vaccin, duurt ongeveer twee weken. Kwaliteitscontrole staat hierbij altijd en overal centraal. “Dit is een tijdelijke oplossing. Het is onze bedoeling om de productiesite na de testfase in Wallonië te vestigen”, preciseert Paul Petit Jean.

ERC telt momenteel slechts 8 werknemers (5 in België en 3 in Nederland). De wetenschappelijke medewerkers en de executives werken met een “inverdienregeling” (uitgestelde vergoeding). “Een andere mogelijkheid was er niet. Omdat deze mensen overtuigd zijn van de toekomst van deze behandeling, zijn ze bereid een pak tijd op het spel te zetten om de onderneming te laten profiteren van hun ervaring. Iedereen wil dat het lukt.”

ERC kan weliswaar rekenen op continue ondersteuning vanuit het Waals Gewest, maar blijft contacten leggen om fondsen te verzamelen die nodig zijn om het klinisch onderzoek af te ronden. “Zodra dit geld op tafel ligt, kunnen we het klinisch onderzoek binnen 18 maanden voltooien; daarna volgen enkele administratieve obstakels voor de gedeeltelijke commercialisering van het vaccin, te beginnen met de VS.” De kmo heeft nu al filialen in de VS, Canada, Italië en Australië, en verzorgt daarnaast haar aanwezigheid in diverse Europese en LatijnsAmerikaanse landen.

De wind is gekeerd 

ERC kijkt met vertrouwen naar de toekomst en maakt zich niet te veel zorgen over concurrentie. “Onze technologie is zeer specifiek en is vervat in een brevet voor 30 jaar. Geen enkele concurrent beheerst onze globale aanpak die tot stand is gekomen met integratie van andere oplossingen die deels bevredigend waren.” Toen dr. Stathopoulos zijn onderzoekswerk startte, geloofden weinigen in medische kringen in de immuuntherapie. “Als het écht zou werken, zouden we dat wel weten”, was de standaardcommentaar. Een totaal in vergetelheid geraakte Engelse arts beschreef nochtans al in de 19de eeuw het belang van deze methode om kanker te behandelen… De wind is intussen gekeerd. Immuuntherapie geldt als een techniek met toekomst, maar er blijft nog veel werk te doen. Ook andere Waalse bedrijven (Iteos, Celyad) ontwikkelen immuunbehandelingen tegen kanker. ERC vervolgt intussen zijn onderzoek tot bestrijding van diverse tumortypes en bereidt zich voor op de commercialisering van zijn vaccin tegen glioblastoma. De toekomst van het gevecht tegen deze ziekte bestaat uit kleine en grote overwinningen, maar geactiveerd van binnenuit…

www.erc-immunotherapy.com

© iStock

Your opinion counts