Eind december 2019 kreeg Xylowatt het Efficient Solutions-keurmerk voor zijn Notar® vergassingstechnologie. Een terechte erkenning voor deze start-up uit Louvain-la-Neuve, die groene energie produceert op basis van houtresten. En die zelfs naar Japan exporteert.

©GCO

Het Efficient Solutions-keurmerk wordt toegekend door de Solar Impulse Foundation, genoemd naar het zonnevliegtuig waarmee Bertrand Piccard en André Borschberg in 2015-2016 een reis om de wereld maakten. Het is een certificering voor milieuvriendelijke oplossingen die winst en werkgelegenheid mogelijk maken, terwijl ze de uitstoot van verontreinigende stoffen verminderen en natuurlijke hulpbronnen beschermen. Door de ontwikkeling en perfectionering van de Notar® sluit Xylowatt daarbij aan. Deze innovatieve technologie maakt het namelijk mogelijk om een schoon synthesegas te produceren door biomassa van natuurlijk hout (houtsnippers, takken enz.) en gerecycleerd hout (oude pallets, kisten enz.) te vergassen. Bij gebruik in een warmtekrachtkoppelingsmotor kan met dit gas vervolgens elektriciteit, warmte of kou worden opgewekt.

“De sector van de hernieuwbare energie loopt al jarenlang voorop”, zegt Geoffroy Corbisier, Business Development Manager van Xylowatt. “Zonnepanelen en windmolens zijn nu volwassen technologieën, die zich op hun kruissnelheid ontwikkelen maar slechts tijdelijk energie kunnen opwekken. Zonnepanelen kunnen dat alleen overdag en windmolens alleen wanneer het waait, wat voor grote opslagproblemen zorgt. Onze vergassingstechniek berust daarentegen op processen die 24 uur per dag in bedrijf zijn. Ze worden namelijk van brandstof voorzien door lokale biomassa die op basis van de vraag kan worden opgeslagen. Dat is bijzonder interessant voor bedrijven of overheden waarvan het personeel dag en nacht werkt, zoals het CHU UCL Namur. In 2017 hebben we op het terrein van de instelling in Mont-Godinne een vergasser geïnstalleerd waardoor het ziekenhuis voor een groot deel in zijn elektriciteits-, verwarmings- en koelingsbehoeften kan voorzien.”

Een spin-off van de UCL

Xylowatt is een spin-off van de UCL, die in 2001 werd opgezet door voormalige onderzoekers van de universiteit die werkten aan de ontwikkeling van een innovatieve technologie om biomassa om te zetten. Het bedrijf kreeg internationale erkenning in 2007, toen zijn Notar® reactor na twee jaar van intensief onderzoek gereed was. Met deze reactor kan een gas van zeer hoge kwaliteit zonder teer worden geproduceerd. “Wij zijn niet de enigen die schoon gas produceren”, verduidelijkt Corbisier. “In verschillende landen, zoals Duitsland en Italië, zijn er bedrijven die kleine installaties met 50 of 100 kW elektrisch vermogen (kWe) ontwerpen. Er zijn ook bedrijven die gespecialiseerd zijn in het ontwerpen van zeer grote gasbehandelingsinstallaties voor grote ondernemingen, maar wij zijn een van de weinigen in de wereld die werken met compacte vergassers in het intermediaire vermogensbereik, dat wil zeggen van 750 tot 3000 kWe.”

Vlak bij de oude abdij van Aywiers, in Couture-Saint-Germain, een deelgemeente van Lasne, is Sébastien Leroy chef en eigenaar van ‘Petit-Fils’. In dit restaurant, gevestigd in een mooi woonhuis met gezellig interieur, deelt deze gepassioneerde kok zijn liefde voor het vak met zijn gasten.

© Droits réservés

Sébastien Leroy werd geboren in het Franse Villeneuve d’Ascq. Al op erg jonge leeftijd verhuisde hij samen met zijn ouders naar Waals-Brabant, waar hij ging studeren aan het Collège Cardinal Mercier, in Eigenbrakel.

“We woonden in Waterloo en toen ik 15 was, moest ik opnieuw een studiekeuze maken. Mijn moeder wees me erop dat ik al vanaf de leeftijd van vier jaar altijd belangstelling had getoond voor wat zij in de keuken klaarmaakte. Aan tafel had ik het steeds over de smaak van de ingrediënten en kruiden, en toen al vond ze dat ik kok moest worden. Ze stelde voor dat ik zou kiezen voor het hotelwezen en dat heb ik dan ook gedaan. Maar eigenlijk had ik meer interesse voor de praktijk dan voor de theorie, en al snel koos ik voor een leercontract, zodat ik de realiteit op het terrein kon leren kennen”.

“ Mijn moeder wees me erop dat ik al vanaf de leeftijd van vier jaar altijd belangstelling had getoond voor wat zij in de keuken klaarmaakte. Aan tafel had ik het steeds over de smaak van de ingrediënten en kruiden, en toen al vond ze dat ik kok moest worden.”

Met zijn eerste leercontract bij ‘La Cuisine au Vert’ in Waterloo op zak, trok Sébastien naar ‘La Salicorne’ in Terhulpen, waar hij bijna acht jaar lang second de cuisine was. Hoewel hij van plan was om wegens persoonlijke problemen naar Sint-Maarten in de Caraïben te trekken, keerde hij terug naar ‘La Cuisine au Vert’, dit keer als chef, waar hij vijf jaar zou blijven. Stilaan groeide het verlangen naar een eigen restaurant. Hij deed wat onderzoek in de streek en in oktober 2003 viel zijn oog op het charmante oude restaurant van Hervé Delfosse, ‘Cœlacanthe’, in Couture-Saint-Germain.

Voor een toegankelijke gastronomie

“Na een paar verbouwingswerken opende ik in januari 2004 ‘Le Petit-Fils’. Ik was toen 33 jaar oud. Ik werd al gauw beschouwd als een duur restaurant, terwijl dat absoluut niet zo was. Ik wilde een gezellige plek creëren en correcte, smaakvolle gerechten aanbieden, zonder echter het imago van een duur en gemaakt gastronomisch restaurant te willen uitstralen. Sinds een aantal jaar sluit ik me eerder aan bij de filosofie van de Bib Gourmand dan bij die van de sterren van de Michelingids. Ik probeer gastronomie voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk te maken, en werk altijd met mooie producten. Ik wil de smaken tot hun recht laten komen, in combinatie met mooie garnituren, bijvoorbeeld door een stuk vis of vlees op te dienen met selderij die op verschillende manieren is bereid. Ik ben voorstander van een gulle, smakelijke keuken, en laat me daarbij vaak inspireren door mediterrane kruiden en specerijen”.

© Droits réservés

Aandacht voor lokale producten

Sinds 2011 is Sébastien Maître Rôtisseur de Belgique. Zijn vlees en gevogelte is rechtstreeks afkomstig van de Brusselse leverancier Pieters, de vis en schaaldieren komen van de beste Belgische vishandels. Hij werkt het liefst met seizoensgroente en -fruit van de vroegmarkt, maar in de mate van het mogelijke ook met lokale producenten, zoals ‘Les Délices de Pinchart ‘in Ottignies (asperges, aardbeien …). Het brood wordt ter plaatse gekneed en gebakken. Met uitzondering van het ijs, dat hij aankoopt bij Luc Walry uit Genval, en een aantal ambachtelijke zoete lekkernijen, maakt hij alles zelf. “Ik zou daar graag nog verder in willen gaan, maar dat vraagt tijd en ook regelmatige leveringen door de producenten. En we moeten kunnen inspelen op de vraag van onze klanten”.

‘Bib gourmand’, een bevestiging

In 2013 werd Sébastién beloond met een Bib Gourmand in de beroemde rode gids. “Op die manier werd ik vermeld in een gids, die aansluit bij mijn filosofie en kon ik een nieuwe clientèle bereiken die ons nog niet kende. Het bood me vooral de gelegenheid om te laten zien dat je bij ons kwalitatief hoogstaande gerechten krijgt voorgeschoteld, die huisbereid zijn, tegen een correcte prijs en zonder verrassingen. Je komt hierheen om eventjes te ontspannen aan tafel, met zijn tweetjes, met het gezin of met de collega’s. En dat meerdere keren per maand.”

Het restaurant biedt elke dag een andere lunch aan, en ‘s avonds is er het menu ‘Petit-Fils’ (3 of 4 gangen). Daarnaast is er nog het Verrassingsmenu waarin de chef zijn inspiratie de vrije loop laat. Dat alles wordt aangevuld door een bijzonder mooie en redelijk geprijsde wijnkaart, waarin Inès, echtgenote en vennote van Sébastien, die in de zaal staat, de klanten wegwijs maakt. Een complementair duo.

“Wat het restaurant betreft heb ik een lockdown van 200 % ingevoerd, en alles stopgezet. De sluiting was onverwacht en kwam voor iedereen als een schok, maar ik heb ervan genoten om wat meer thuis te kunnen zijn. Ik bekijk die momenten met mijn gezin als een geschenk.”

© Droits réservés

CORONAVIRUS :
SÉBASTIEN BIJ ZIJN GEZIN

Maar hoe beleefde Sébastien Leroy de coronacrisis ? Met heel wat zorgen, zoals al zijn collega’s, maar ook heel wat mooie momenten … “De sluiting was onverwacht en kwam voor iedereen als een schok, maar ik heb ervan genoten om wat meer thuis te kunnen zijn (hij is vader van een dochtertje, Juliette, nvdr). Ik bekijk die momenten met mijn gezin als een geschenk. Wat het restaurant betreft heb ik een lockdown van 200 % ingevoerd, en alles stopgezet. Ik heb ervoor gekozen om geen afhaalgerechten te bereiden, om de kosten maximaal te drukken en bepaalde facturen te kunnen stopzetten, zoals de waterfactuur. Ons voordeel is dat we ‘klein’ zijn. Onze situatie is dan ook minder tragisch dan die van grotere huizen die huur moeten betalen en veel hogere kosten hebben. Toch zullen we wel wat steun kunnen gebruiken. Gelukkig kunnen we rekenen op een aantal trouwe klanten. Een van hen bood ons zelfs aan om indien nodig te helpen …” De chef besluit : “De komende maanden zullen niet eenvoudig zijn. We zullen een aantal aanpassingen moeten doorvoeren om weer verder te kunnen. Toch zullen we nooit onze filosofie opgeven …”

Le Petit-Fils
Rue de l’Abbaye 13/A
B-1380 Couture-Saint-Germain
+32 (0) 2 633 41 71

www.lepetitfils.be

veel meer dan een wijngaard

De Brabantse vierkanthoeve in Sint-Renelde (Tubeke) is omringd door velden en werd in 1856 opgetrokken door de familie Blondeau-Toubeau. De familie Wautier kocht het gebouw vervolgens aan en bewerkt er al zes generaties lang het land. Sophie groeide er op, samen met haar vader, die traditionele gewassen teelde en ook vee hield. Ze vertelt: “Tijdens de oorlog gaven mijn overgrootouders de dorpsbewoners te eten. In hun herinnering waren die boterhammen even dik als die voor hun eigen kinderen. Om hulde te brengen aan hun vrijgevigheid werd hen een gedenkplaat geschonken. Ze kregen ook twee lederen zetels: die staan inmiddels in de degustatiesalon van onze wijnkelder”.

Die plek vol herinneringen is belangrijk voor Sophie en de rest van de familie. Toch hadden haar broers geen interesse om de boerderij over te nemen. Sophie, psychologe van opleiding, voelde niet de behoefte om de landbouwonderneming als dusdanig voort te zetten. In 2011 begon ze samen met haar man Dimitri na te denken over een overnameproject met renovatie van de schuur, waardoor de locatie weer tot leven kon komen. Door professionele verplichtingen verhuisden Dimitri en Sophie echter naar Oostenrijk. Daar maakten ze kennis met de talloze wijngaarden en beslisten ze ervaring op te doen op een klein perceel. In 2014 bestelden ze al wijnstokken terwijl ze nog niet eens terug in België waren. Zodra ze het participatieve wijngaardproject opstartten in Sint-Renelde, wilden verschillende familieleden er onmiddellijk aan deelnemen. De vennootschap werd opgericht op 27 april 2016. Op een kleine vier hectare plantten ze traditionele druivensoorten uit de Champagne aan: Chardonnay, Pinot Noir et Meunier. Met steun en advies van ervaren wijnbouwers en vinologen kozen ze onmiddellijk voor de biodynamische wijnbouw om in de toekomst een traditionele methode uit te werken. “We kozen er niet voor omdat dit de makkelijke weg was, maar omdat we wilden inzetten op smaakkwaliteit. Bovendien deden we onze eerste ervaringen op in Oostenrijk, wieg van de biodynamische wijnbouw. Het was voor ons dan ook een vanzelfsprekendheid.”

Sophie Wautier wilde de gezinsboerderij heel graag redden. Samen met haar man Dimitri koos ze voor de biodynamische wijnbouw, om zo een traditionele kwaliteitsmethode te kunnen ontwikkelen, en vormde ze de schuur om tot wijnkelder en unieke ruimte met een adembenemend uitzicht op de natuur.

Een locatie die voor iedereen openstaat

‘Domaine W’ is veel meer dan een wijngaard, het is ook een ontmoetingsplek die voor iedereen openstaat, net als in het verleden. “Wij willen er een gemeenschap creëren, een oase van rust. Onze dochter Zoé zegt vaak: ‘W, dat zijn wij!’. Mensen, wijnstokken en biodiversiteit. Ook dat laatste vinden we uitermate belangrijk. De wijnbouw is een monocultuur zonder rotatie. We beslisten dan ook om rondom de wijngaard verschillende bomen en bloemen aan te planten. We hebben ook bijenkorven, kippen en schapen. En we zijn zelfvoorzienend voor wat verwarming en elektriciteit betreft”, voegt Sophie nog toe.

Voor de inrichting van het ‘Salon W’, dat openstaat voor leden, maakten Sophie en Dimitri gebruik van oude meubels. De leden van de club en ook de familieleden schonken hen niet alleen meubilair, maar hielpen hen ook bij de renovatie. Zo kregen ze een vier meter brede kast in handen, afkomstig uit het notariskantoor van de oom van Dimitri. Dat enorme meubel, dat niemand wilde omdat het zo enorm groot was, kreeg een bevoorrechte plaats in het salon. Ook een tafel van de schoonouders van Sophie werd gerenoveerd. En zo heeft elk stuk zijn eigen verhaal. “In ‘Salon W’ voelen we ons thuis. Onze kinderen komen hier graag spelen. We zijn er wonderwel in geslaagd om oog te hebben voor de alchemie die tussen al die prachtige mensen ontstaat. Sommigen zeggen zelfs dat ze zich een lid van de familie voelen.”

“De twee kuipen beneden en de twee persen zijn klaar voor de oogst van 2020. De eerste cuvée ‘Maison Wautier’ is gepland voor 12 december.”

Eerste wijnoogst in december 2020

Bij de start van hun avontuur wilde het koppel de kelder in december 2019 openen. Zo gezegd zo gedaan! Bij de opening in december 2019 verwelkomde ‘Salon W’ zo’n 500 gasten: vrienden, familie, maar vooral leden van de ‘Club W’ (zie kader). “Het is in de eerste plaats het hoofdkwartier van de leden, want we organiseren er de Vin’dredis, een gelegenheid om elkaar ‘s avonds bij een glas te ontmoeten. Het is ook een heel bijzondere plek – met uitzicht op de wijngaarden aan de ene kant en de kuipen aan de andere kant - voor seminars, lezingen of andere evenementen. Voor de renovatie van de schuur deden we een beroep op de broer van Dimitri, een architect die actief is in de ecologisch verantwoorde bouw. Omdat we aandacht hebben voor het patrimonium, wilden we tevens het originele gebouw respecteren. We moesten wel het hele dak eraf halen om het gebinte opnieuw te kunnen plaatsen. Vandaag zijn de twee kuipen beneden en de twee persen klaar voor de oogst van 2020. De eerste cuvée ‘Maison Wautier’ is gepland voor 12 december.”

De ‘Club W’
Om coöperatief lid te worden van ‘Club W’ en deel te nemen aan het Domein bestaan er verschillende formules (vanaf € 500). Bij elke formule wordt het volledige bedrag terugbetaald in de vorm van flessen, verspreid over meerdere jaren. Leden krijgen tevens voorrang bij de aankoop van extra flessen. Ze krijgen bovendien gratis toegang tot een reeks evenementen en workshops (ontmoetingen, degustaties, cursussen … ) over wijn. Tijdens de ‘Vin’dredis’ kunnen ze bovendien gebruikmaken van het ‘Salon W’ om samen of met vrienden een glas wijn te drinken. ‘Gouden’ leden mogen bovendien hun naam geven aan een rij van wijnranken en vrienden uitnodigen bij de inauguratie ervan.

Domaine W
Rue Quenestine 2
B-1480 Saintes
www.domaine-w.be

een overwinning voor het leven 

Na eeuwen van hard labeur in de industrie verwelkomt Tubeke vandaag een nieuw project dat leven brengt, namelijk de bouw van de Quartier des Confluents. De wijk zal verrijzen op de site van de vroegere Forges de Clabecq. De eerstesteenlegging op 5 maart is het startsein van een langverwachte economische herontwikkeling.

De nieuwe wijk komt er op een gesaneerd terrein van 11,5 ha aan de voet van de brug van Clabecq langs het kanaal Charleroi-Brussel. Het vastgoedproject, ontwikkeld door de vennootschap DCI Monaco en gedragen door Sampace (groep Samfi Invest France), is ambitieus. De betrokken partijen beseffen dat hun project de hoop vertolkt van een bevolking die op zoek is naar identiteit. “De inwoners van Tubeke hebben zich meteen achter het project geschaard, daar het een positief alternatief op lange termijn biedt en tegemoetkomt aan bepaalde tekortkomingen”, verklaart Michel Januth, burgemeester van Tubeke. In 2004 bracht Pascal Seret, afkomstig uit Hoei en geassocieerd zaakvoerder bij DCI Monaco, al een bezoek aan de stilgevallen site en stelde toen voor om er een merkendorp te creëren. “Er werd naar me geluisterd, maar de tijd was nog niet rijp. In 2013 heb ik het idee opnieuw voorgelegd aan Michel Januth, die toen pas verkozen was, en ditmaal vond ik wel gehoor.” Het bewijs dat je het goede moment moet kiezen en dat de Tubekenaren klaar zijn met rouwen. Vandaag is het zover! Gemengde woningen, buurtwinkels, kantoren, restaurants en cafés, maar ook een kinderdagverblijf, een medisch huis, een zaal voor sportbeoefening, een toeristische dienst, kunstwerken in de openbare ruimte … de Quartier des Confluents begint te groeien.

Shopping van hoge kwaliteit

Een nieuwe wijk uit de grond stampen betekent doeltreffend tegemoetkomen aan een groot aantal criteria, o.a. dat van “samen leven”. Een wijk bruist van leven en behoudt zijn bevolking, of trekt na verloop van tijd zelfs nieuwe bewoners aan, zo hij voldoet aan de noden van zijn bewoners. “Mix van sociale klassen en generaties, duurzame architectuur, werkgelegenheid, groene ruimten, vrijetijdsbesteding, connectiviteit, mobiliteit ... je moet aan alles denken alvorens van start te gaan”, zo zegt Pascal Seret. Ook de aantrekkingskracht van de wijk is zeer belangrijk. In deze optiek stelt de Tubize Outlet Mall (TOM), een economische pijler, 13.000 m2 aan winkeloppervlakte ter beschikking, met 80 boetieks voor merkkledij tegen uiterst voordelige prijzen. “De TOM wordt geïntegreerd in de stad, zijn architectuur is hedendaags en verzorgd. De tijd van winkelcentra buiten de stad, omgeven door parkings die de bodem ondoorlatend maken, is voorbij.” Met ongeveer één miljoen bezoekers per jaar moesten er vanaf het ontstaan van het project oplossingen worden uitgewerkt voor de problematiek van de toegangswegen en de parkeerzones. Voor de parkings maken de architecten gebruik van de natuurlijke hoogteverschillen van het terrein om een plaat te leggen, niet ondergronds te gaan en toch de parkeerzones aan het zicht te onttrekken. De mobiliteit zorgt voor meer hoofdbrekens die zullen worden opgelost met de noordelijke ringweg rond Tubeke en de nieuwe stadstoegang die een andere structuur zal krijgen. In plaats van de spoorwegovergang krijgt Tubeke een constructie die de spoorlijn zal overspannen. Tegelijk worden er momenteel onderhandelingen gevoerd om het station van Clabecq weer in dienst te stellen. In afwachting daarvan zal de stad elektrische fietsen en voertuigen ter beschikking stellen, en een pendeldienst organiseren om de mensen die per trein aankomen in het station van Tubeke naar de Quartier des Confluents te brengen, en omgekeerd.

Tubize Outlet Mall (TOM), 13.000 m2 winkeloppervlakte. “De TOM wordt geïntegreerd in de stad, zijn architectuur is hedendaags en verzorgd. De tijd van winkelcentra buiten de stad, omgeven door parkings die de bodem ondoorlatend maken, is voorbij.”

Gemengde woningen, buurtwinkels, kantoren, restaurants en cafés, maar ook een kinderdagverblijf, een medisch huis, een zaal
voor sportbeoefening, een toeristische dienst, kunstwerken in de openbare ruimte … de Quartier des Confluents begint te groeien.

 
“Terre de Tubize” of stadslandbouw

Het dak van de TOM genoot bijzondere aandacht. Het vormt een belangrijk deel van het project en wordt een groendak van 8.000 m2 waarop groenten zullen worden geteeld met eerbied voor de permacultuur. Dit concept werd ontwikkeld in samenwerking met Jessica Sbaraglia (zie verder). “Dit is uniek in België, we zijn de eersten die tuinen van deze omvang aanleggen op een dak. Echte tuinen met echte aarde, 100% biologisch, zonder aanvoer van chemische stoffen daar we vertrekken met maagdelijke grond. Dit is niet zomaar een loze aankondiging! We zullen dit realiseren, ook al moeten we nog eens twee miljoen euro extra investeren. Een dak zonder of met Jessica, dat is niet hetzelfde dak!” glimlacht Pascal Seret. “We willen dat het winkelcentrum op zonne-energie werkt. De panelen komen niet op het dak maar worden aan een verticale gevel bevestigd. Ik kreeg een voorstel om de groenten te vervangen door zonnepanelen, daar die minder kosten en meer opbrengen. Maar nee, wij hebben de burgers een project van stadslandbouw beloofd en we gaan nu niet iets anders doen.” De volledige opbrengst van de groenteteelt zal lokaal worden verkocht, ofwel aan de inwoners ofwel aan de restaurants met, prioritair, het restaurant dat zal worden ondergebracht op het dak te midden van de gewassen, smakelijke hagen, kippen en bijenkorven. Een restaurant met aan het hoofd een gelau-werde chef, waar de gasten kunnen proeven van de bereidingen op basis van fruit, groenten en eetbare bloemen die ter plaatse worden geteeld. “We plannen 2.000 m2 serres die worden verwarmd met warmtekrachtkoppeling afkomstig van de woningen en 1.000 m2 gewijd aan pedagogie.” En, we zijn tenslotte in België, er zal ook hop worden geteeld op het dak van de TOM. Misschien komt er wel een microbrouwerij …

Quartier des Confluents: enkele cijfers

671 woningen
1.542 m2 horecaoppervlakte, waarvan, 1.229 m² toegankelijk voor het publiek
12.128 m2 handelsoppervlakte in de TOM
2.616 m2 oppervlakte voor buurtwinkels een klim- en avonturenpark van van 3.170 m2
een indoor elektrische karting van 2.593 m2
een kinderdagverblijf met 42 plaatsen
50 woningen in dienstenresidentie en
48 woningen als serviceflats

Jessica Sbaraglia, oprichtster van Terre de Monaco

Jessica Sbaraglia, oprichtster van Terre de Monaco, een concept van stadslandbouw op de daken in het Prinsdom, sprak met ons af in het viersterrenhotel-
complex Monte-Carlo Bay Hotel. De jonge vrouw wentelt zich echter niet in de luxe, ook al werd ze tijdens haar vorige leven sterk in die richting geduwd. Jessica heeft een door geld gedomineerde wereld de rug toegekeerd en wijdt zich voortaan aan regenwormen, kippen, bijen, courgettes en eetbare bloemen. In haar geval spreken we niet van reconversie maar van existentieel evenwicht en terugkeer naar de bron.

Doordrongen van Zwitserland, waar ze geboren is, en van de familiale keuken waarvan de ingrediënten voornamelijk uit een biologische moestuin kwamen, ontwikkelde de jonge dertiger in 2016, na haar kwalificerende opleiding in groenteteelt, een project dat niet zo verbazingwekkend zou zijn indien het elders dan in Monaco was gevestigd. “Mijn eerste idee was dubbel: landbouw, die al een eeuw verdwenen was, weer binnenbrengen in een gebied van 2 km2, dat voor 80% is gebetonneerd, en daarvoor de platte daken van de torens in het prinsdom of de onbebouwde maar uiterst kleine ruimten in de stad gebruiken”, verklaart Jessica. Een echt huzarenstukje in Monaco, de dichtst bebouwde stad ter wereld!

“Toen ik aanklopte om mijn project voor te stellen en de nodige vergunningen te krijgen, nam niemand mij ernstig, des te meer daar ik niets moet weten van hydroponie, een vorm van landbouw buiten de grond. Bovendien ben ik een vrouw, en ook nog jong en blond”, grapt ze. Intussen is Terre de Monaco een succesvol ecosysteem (1.600 m2 biologische landbouw, niet gemechaniseerd, een opbrengst van 7.556 kg fruit en groenten, 3.650 eieren van 50 kippen) waarvan het voorbeeld wordt gevolgd in andere steden in Frankrijk, Zwitserland en België (met Terre de Tubize).

“Het maakt me gelukkig om met scholen te werken”, besluit Jessica. “Ik geef de kinderen les over de seizoenen, permacultuur, het werk van een groenteteler, wat het betekend om geduld te hebben, te observeren, over welzijn en de smaak van kwaliteitsvolle producten. Het is belangrijk dergelijke zaken door te geven, vooral in de steden.”

Terre de Monaco is een succesvol ecosysteem waarvan het voorbeeld wordt gevolgd in andere steden in Frankrijk, Zwitserland en België (met Terre de Tubize).

 
www.dci-monaco.com
www.terredemonaco.com

Een bladzijde is omgeslagen

De pogingen om zijn hart van staal te reanimeren leverden niets op. Op 31 december 2001 hielden de Forges de Clabecq definitief op te bestaan. In 2010 sloten het Waals Gewest, de gemeente Tubeke en Duferco Développement een overeenkomst met het oog op de opmaak van een masterplan. Er waren twee doelstellingen: een beslissing nemen betreffende de reconversie van de site en een proces van participatie en overleg organiseren om alle partijen samen te brengen die betrokken zijn bij de toekomst van Tubeke, met op de eerste plaats de bevolking. De herwaardering van het braakliggend industrieterrein van 87 ha is een gevoelig onderwerp daar het doordrongen is van het lokale industriële en sociale geheugen. De site van de vroegere hoogovens is ook de toegangspoort tot de stad en het verbindingsteken met de zusterentiteit, Clabecq. Er was geen ruimte voor improvisatie. “In 2013 keurde de gemeenteraad eenparig het masterplan goed voor de ontwikkeling van de site. De eerste fase is de creatie van de Quartier des Confluents”, verklaart Michel Januth.

Bij de aanvang van de werken bleven er nog enkele erfgoed-
elementen gespaard, onder meer de HF2, een kleine in 1912 opgestarte hoogoven. Voorlopig is nog niet bekend of hij al dan niet wordt afgebroken.

Les Forges de Clabecq: enkele data

• 1781 Ontstaan van de Forges de Clabecq: bouw van een molen om ijzer te slaan
• 1810 Constructie van een eerste hoogoven
• 1827 Het kanaal Charleroi-Brussel wordt gegraven
• 1850 Constructie van een ijzerwalserij
• 1857 Constructie van een plaatwalserij
• 1861-1887 Bloei van de Forges op een terrein van bijna 3 ha
• 1888 Oprichting van de nv Forges de Clabecq
• 1910-1972 Zes hoogovens worden de ene na de andere opgestart
• 1996 Faillissement van de Forges de Clabecq
• 1997 Oprichting van de nv Duferco-Clabecq
• 1998 Heropstart van de fabriek
• 2002 De staalactiviteiten worden definitief stilgelegd
• 2006 Sanering van de site
• 2010 Opmaak van het masterplan voor de reconversie van de Forges de Clabecq
• Maart 2020 Eerstesteenlegging van de Quartier des Confluents (fase I)

Alexandre Dumont de Chassart staat aan het hoofd van de Brouwerij Jandrain-Jandrenouille, die al 13 jaar gevestigd is in een oude Waals-Brabantse hoeve. Hij brouwt er zowel zijn eigen bieren, als degene die op maat worden gemaakt voor professionele partners, particulieren, verenigingen of bars. Hij wil met korte ketens werken.

De Féculerie-hoeve in Jandrain-Jandrenouille (Orp-Jauche) bestaat al sinds de 14^e eeuw en behoorde tot het Hertogdom Brabant. Aanvankelijk omvatte ze één enkel gebouw van silexsteen, maar in de 18^e eeuw werd de plaats heraangelegd om een voor de Haspengouw zo typische vierkante hoeve te vormen. Tegenover een mooie inrijpoort, die het jaartal 1762 draagt, ligt een uit twee blokken bestaande woning met twee verdiepingen, terwijl de stallen zich in de zijvleugels onder de hooizolders bevinden. Het geheel wordt aangevuld door de schuren, een waterput en een zwijnenstal. Het was een defensieve hoeve, die zo goed als geen opening naar buiten bezat. Tijdens veldslagen zoals die van Ramillies, in 1706, zochten de pachters er toevlucht met hun vee …

“In die tijd deed men alles op de hoeve en dus brouwde men er ook al bier”,vertelt Alexandre Dumont de Chassart. “Laten we wel wezen: dat moest gebeuren in een grote ketel waarin men al dan niet gemalen graan aan de kook bracht. Eens die saus in een vat was overgegoten, begon ze te gisten. Het was tweemaal veiliger dat mengsel te drinken, dan water. Aangezien het brouwsel verhit was geweest, waren sommige kiemen dood, dan begon de gisting en daarna ontstond de zurigheid. Er werd ook bier gemaakt voor de seizoenarbeiders.”

Van machines naar hop
Alexandre werd op 24 augustus 1969 geboren in Elsene. Hij liep school in Bosvoorde en ging daarna voor burgerlijk ingenieur mechanica studeren aan de UCL, waar hij in 1993 zijn diploma behaalde. “Het was crisis, zoals altijd in België (lacht). Ik zocht mijn toevlucht in wat waarschijnlijk de beste bank was, namelijk de Generale. Daar bleef ik 7 jaar en ging toen even naar Euronext. Nu werk ik al 18 jaar voor de Amerikanen op het gebied van hop en van import-export.”

Het was in 2004 dat de jongeman besloot de Féculerie-hoeve te kopen en zich daar te vestigen. Alles was er nog zoals in de 19^e eeuw, met de aanwezigheid van asbest en een betonnen vloer. Alexandre besloot alles te renoveren, maar wel de charme van de plaats te vrijwaren door, naast de nodige moderne elementen, de buitenstructuur te behouden. In de zomer van 2007 begint deze hop-enthousiast, samen met een studiegenoot van de universiteit, aan zijn brouwerijproject.

Voor 99% plaatselijke ingrediënten
Vandaag doet de eigenaar op zijn eentje voort en ontwikkelt hij andere ideeën. Sinds 2016 heeft hij een nieuwe dimensie gegeven aan zijn activiteiten. “Lekker bier maken, is één ding, maar je moet er iets aan toevoegen. Ik probeer met korte ketens te werken. De gerst komt van een hoeve uit Corroy-le-Grand en hij wordt gemout bij Boortmalt, in Gembloers. In feite is 99% van de ingrediënten lokaal. Enkel de hop komt uit de Verenigde Staten, waar hij wordt geproduceerd door de firma waarvoor ik werk.” Inzake energie, leveren zesennegentig zonnepanelen 80% van de elektriciteit. “De brouwerij gaat vooruit, maar niet tegen eender welke prijs: ik probeer er een duurzame component aan te geven. Er zijn twee voltijdse medewerkers en we proberen ook een sociale gedragslijn aan te houden.”

Bieren die de Japanners graag drinken
Naast haar eigen producten, maakt Brouwerij Jandrain-Jandrenouille bieren voor andere professionele partners. Meer bepaald de Uijin en de Uijin Yuzu, die worden verkocht in de Japanse restaurants in Brussel, Amsterdam, Parijs, Londen, Milaan en zelfs in Tokio! “We hebben ook speciale bieren samengesteld voor bars, zoals voor de Citizen Kane in Waver, de Altérez-vous in Louvain-la-Neuve, de Barnabeer in Namen, de Moeder Lambic en de Roy d’Espagne in Brussel. Ik ben tuk op dat soort samenwerkingen omdat ze me via de bar direct in contact brengen met de consumenten. De uitbater wil een bier dat hij nog niet in zijn assortiment heeft en de particulier wil het omdat hij dat bier nergens anders vindt. Het is trouwens altijd een gok: je weet al vlug of iets niet werkt of daarentegen heel goed loopt”.

De brouwerij stelt ook bieren samen voor particulieren, verenigingen, evenementen – kortom voor wie niet kan investeren in duur materiaal. “U kunt hier uw eigen bier op maat komen brouwen, met of zonder recept. De enige beperking is, dat ik, wegens de ‘wilde’ giststoffen, niet werk met zure bieren, aangezien ik daardoor de rest van de brouwerij zou kunnen besmetten!”

Leven in de brouwerij brengen
“Door op die manier te werken, denk ik dat ik mijn ziel niet verlies”, gaat Alexandre Dumont de Chassart voort. “Ik wil altijd een mooi bier maken voor mijn klanten en tonen dat er op dat gebied een oneindig aantal recepten bestaan. Wat me interesseert, is leven in het brouwerijmilieu te brengen en alle smaken te verkennen. Zo val je niet in slaap door altijd dezelfde formules te gebruiken. Dankzij onze ontmoetingen, doen we nieuwe ideeën op. Tegenwoordig produceert de brouwerij 3000 hectoliter per jaar, terwijl we vierenhalf jaar geleden slechts op 180 stonden ... Ik ben een huis in de buurt van de Brusselse Grote Markt aan het restaureren, in de Greepstraat. Dat zal een ‘tap house’ (slijterij, nvdr) worden voor onze brouwerij. In 2020 zullen we ons kunnen vermaken met het creëren van nieuwe conventionele of uit de toon vallende producten en – waarom niet – de bieren van onze klanten in het zonnetje zetten, als dat de moeite waard is. Misschien zullen er andere bars volgen ...”

Een gamma van 4 bieren
- De IV Saison was het eerste bier dat in 2006 werd uitgebracht. Het is een ongefilterd en niet-gepasteuriseerd blond bier, dat hergist op de fles. Het is samengesteld op basis van vier ingrediënten (water, mout, hop en gist) met vier verschillende hopsoorten. “De IV Saison werd tot het favoriete bier uitgeroepen door het label La Bière des Femmes en gekoppeld aan een rockalbum van de Naamse band ‘The Banging Souls’ voor zijn titel ‘Seeds’ met BJ Scott, de vrouwelijke coach van The Voice Belgique. Wat een eer!”
- De V Sens is een beetje later verschenen. De complexiteit ervan komt tot uitdrukking dankzij de drie verschillende moutsoorten: Caramel, Munich, Pils. Het is een natuurlijk amberkleurig bier met 100% gerstmout, ongefilterd, niet-gepasteuriseerd en hergist op de fles. “Kaasmaker ‘A table’ van Hannuit, wast een van zijn kazen tijdens het rijpingsproces met V Cense.”
- De IV Wheat ontstond juist na de V Sens. Het is een tarwebier, een witte basis, maar zonder specerijen. Dat natuurlijke bier bestaat uit een mengsel van tarwe‑ en gerstmout, is ongefilterd en niet-gepasteuriseerd en hergist op de fles. Het is heel fris in de mond en heeft de aroma’s van de gebruikte hopsoorten.
- De III Gravity, om niet te zeggen de ‘tripel’, ontstond als gevolg van een bestelling vanuit de Verenigde Staten. Het is veel rijker (aan alcohol, aan hop …).

Brasserie de Jandrain-Jandrenouille

Rue de la Féculerie 34

B-1350 Jandrain-Jandrenouille

www.brasseriedejandrainjandrenouille.com

met een knipoog! 

Design is tegenwoordig een discipline die erkend wordt om haar dienstbaarheid. Een designer is een creatieve vernieuwer die een bepaald doel wil dienen. Wij spraken met Céline Poncelet uit Eigenbrakel, die als designer-interieurarchitect verbonden is aan Atelier Blink (Anderlecht) en daarnaast les geeft aan de École de la Cambre.

Bent u de nieuwe ‘toverfee’ die haar huis in een oogwenk een ander interieur geeft?

U zinspeelt vermoedelijk op het woord ‘blink’. Helaas heb ik meer tijd nodig dan een oogwenk om mijn projecten tot een goed einde te brengen! De naam Atelier Blink wil zeggen dat achter de eenvoud in mijn werk altijd een bepaalde ‘twist’ zit: een draai die tot uiting kan komen als een staaltje van humor of poëzie of als een verhaal dat verband houdt met het gebruik of de plek. Het werk van Atelier Blink berust op onderlinge afhankelijkheid en samenwerking en bevindt zich op het raakvlak van industriële vormgeving, architectuur, decorontwerp, kunst enz. Om een unieke plek te creëren, moet je een verhaal vertellen en dat vloeit voort uit de ruimte, de architectuur, de wijk en het gebruik. Het concept moet in een specifieke context passen. Dat is ook de reden waarom ik graag samen met wijkbewoners, scholen en andere belanghebbenden projecten opzet, zoals die in Jette, Sint-Joost-ten-Node en ‘La Condition Publique’ in Roubaix.

“Ik houd van uitdagingen. Dat is voor mij een drijfveer om heel gevarieerde projecten aan te nemen. Bij het decorontwerp voor exposities is er sprake van een interessante kruising tussen verschillende disciplines, tussen de begrippen ruimte en decor en de presentatie van de werken. In België liggen de kansen helaas niet altijd voor het oprapen.”

Is uw beroep het gevolg van een roeping?

Ik heb altijd de behoefte gevoeld om dingen via kunst, tekeningen en video’s onder woorden te brengen. Op mijn vijftiende schreef ik mezelf in voor een avondcursus tekenen. We kunnen dus wel spreken van een roeping! Atelier Blink is een resultaat, maar geen eindstation. Mijn werk verandert voortdurend. Ik ben begonnen met het tekenen van voorwerpen die bestemd waren om te worden uitgegeven. Het ging om ontwerpen ‘zonder context’, zoals meubilair of behang, die bedoeld waren om uitgegeven en in elke willekeurige ruimte geïmporteerd te worden. Gaandeweg vond ik dat soort onderzoeken steeds minder logisch. Het tekenen van een stoel om weer een stoel aan te treffen in een winkel, was voor mij niet meer interessant. Wanneer ik tegenwoordig een meubel ontwerp, doe ik dat in een dwingende en duidelijke context, zoals een locatie, een doelgroep of een technisch kenmerk, en niet meer uitsluitend om een uitgever te vinden, zodat het in een winkel wordt verkocht.

Is dat wat functioneel of gebruiksmatig design wordt genoemd?

Of ik nu voorwerpen of ruimtes ontwerp, mijn antwoorden zijn altijd functioneel. Ik zoek naar algemene oplossingen die aan de behoeften van de gebruikers zijn aangepast. Het design moet dienstbaar zijn, maar de esthetische, ecologische en andere nevenaspecten zijn ook essentieel.

Kunt u een voorbeeld geven?

Het Préhistomuseum in Ramioul, een superinteressant project waarvoor Atelier Blink is ingeschakeld om samen met een architectenbureau (AIUD) het interieurontwerp en de bewegwijzering van de bezoekersruimtes, waaronder de receptie, de shop, de cafetaria en het restaurant, te verzorgen. Een boeiend project, waarvoor we veel van gedachten hebben gewisseld met alle betrokkenen. En daarbij roerden we soms praktische problemen aan. Hoe gaan de bezoekers door de ruimte lopen? Waar moet de kassa komen? Deze vragen lieten ons nadenken over de manier waarop de bezoekers de ruimte zouden vullen en de antwoorden waren zowel van invloed op de te ontwikkelen bewegwijzering als op het ontwerp van de meubels en hun opstelling, op basis van de eisen en de sfeer die ze moesten uitstralen.

In het kader van de vernieuwing van het Préhistomuseum in Ramioul kreeg Atelier Blink de opdracht om de ontvangstruimtes in te richten en speciale meubels te ontwerpen die aan de eisen en identiteit van het gebouw voldoen.

Bent u op dezelfde manier te werk gegaan voor Delitraiteur?

Precies, hoewel elk project zijn eigen bijzonderheden heeft. Delitraiteur heeft besloten zijn horizon te verbreden en zich op bedrijfskantines te gaan richten. Atelier Blink heeft voor dat project een Deli-restaurantconcept op basis van de nieuwe arbeidstrends ontworpen. Een plek waar mensen niet alleen komen om te eten, maar ook om te werken, klanten te ontmoeten en zich te ontspannen. Een plek die de waarden en identiteit van het bedrijf uitstraalt. Dit concept wordt naar gelang de behoeften en mogelijkheden aangepast aan elk bedrijf en elke ruimte.

Voor Delitraiteur ontwikkelde Atelier Blink een fictieve ruimte, die daardoor toegepast kan worden in bedrijven die interesse hebben in het concept.

Kunt u ons iets vertellen over een project in verband met de inrichting van een stedelijke ruimte?

In het kader van het KIKK in Namen, een digitaal cultuurfestival, kreeg Atelier Blink in 2018 de opdracht om de bewegwijzering en wegmarkering van het parcours door de stad te ontwerpen en uit te voeren. Het was het eerste jaar dat dit festival een parcours langs deels ongewone plekken in Namen had uitgestippeld. We hadden een modulair, eenvoudig buiten op te stellen en tijdelijk element nodig om de verschillende onderdelen van het parcours te markeren. De installatie werd uitgevoerd door een andere draai te geven aan de pvc-stroken voor vriesruimtes.

www.atelierblink.com